Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Indien men op een plat vlak, van een bepaald punt uit, een tweede punt langs den kortsten weg en zonder van richting te veranderen wil bereiken, dan moet men zich langs een rechte lijn, n.1. een der door de kompasroos aangeduide hemelstreken bewegen, b. v. in N. 0. ol in VV. Z. W. richting, waarbij de richtingshoek door ons azimut wordt aangeduid. Op de bolvormige aardoppervlakte kunnen beide voorwaarden niet meer door een lijn worden vervuld, doordat de meridianen, die men op zijn weg overschrijdt, niet onderling evenwijdig loopen, maar naar de polen convergeeren. Begeeft men zich derhalve op aarde van een punt A naar een punt B langs den kortsten weg, d. i. den groot en cirkel, die door A en B gaat, (fig. 28 en 29) dan zal de richtingshoek voortdurend veranderen; omgekeerd kan men ook wel steeds in dezelfde richting voortgaan van A naar B, doch volgt alsdan echter niet meer den kortsten weg.

Bij de scheepvaart wordt nu de koerslijn, d. i. de door het schip te volgen weg, orthodroom (= rechtloopend) genoemd, indien zij den kortsten afstand volgt, dus met een grooten cirkel van den bol samenvalt; loxodroom (scheefloopend), wanneer de richting onveranderd blijft, dus de koers een gebogen lijn volgt, die alle meridianen onder denzelfden hoek snijdt. Daar het voor een schip moeielijk is telkens van koers te veranderen, wordt doorgaans aan de loxodroom de voorkeur gegeven, en was het daarom voor de zeelieden van het grootste belang, dat Mercator deze loxodroom op zijne kaart door een rechte lijn kon voorstellen, wijl bij zijn projectie — anders dan op deQ bol — de meridianen onderling evenwijdig loopen. Met behulp der murcator-kaart kan de zeeman derhalve gemakkelijk zoowel zijn richting bepalen, als den afgelegden weg meten. t

Voor de berekening van het hoofd-driehoeksnet van Nederlandsch-Indië wordt eveneens gedeeltelijk gebruik gemaakt van de projectie van 3Iercator, waarbij dan rekening wordt gehouden met de nader te beschouwen ware gedaante der aarde. De conforme overbrenging heeft plaats volgens een door professor Sciiols ontwikkelde methode ('), die ook tendeele wordt toegepast voor de berekening van de driehoekspunten der tweede orde.

Voorts werd de mercator-projeetie o. a. toegepast voor de kaarteering van de Westerafdeeling van Borneo; zij was hier bruikbaar, omdat het gewest zich slechts enkele graden benoorden en bezuiden van den evenaar uitstrekt. Tot coördinatenassen, ter berekening van de ligging in de projectie, werden gekozen de meridiaan van Singkawang en de evennachtslijn. Ook de kort geleden verschenen overzichtskaart van Nederlandsch-Indië op 1 : 2500000 is in de mercator-projeetie bewerkt.

(*) Ch. M. Schols. Sur 1'emploi de la projection pour le calcul d'une triangulation dans le voisinage de 1'equateur. Annales de 1'ecole Polytechnique de Delft, Tome I. Leiden 1884. De formules voor de conforme overbrenging van het driehoeksnet in het platte vlak, door middel van de projectie van Mercatoe, zijn opgenomen in hoofdstuk 1Y van de Geodetische tafels en formules ten gebruike bij de triangulatie van het eiland Sumatra.

Sluiten