Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

minder geweest dan die der tachtigers; in omvang bleef die, door zijn journalistenarbeid, zeker weinig daarmin en naar 't gehalte moet er eer voor hem iets bij omdat hij niet, gelijk de eerste tachtigers, in woord- en klankvergoding wegdreef, maar de woordsmeedkunst, het taalgeluid èn 't rhythme dienstbaar hield aan 't opperst doel: 't verstaanbaar maken van gedachten en gevoelens, 't verzinnelijken van de onzinnelijke idéé, 't cristalliseeren van 't nog vlottende, het kluisteren en gieten in bekenden óf in fluks begrijpelijken vorm van 't ongepreciseerde denken. Zoo bouwt de rechte bouwheer niet naar vrije geesting, om de mooiste lijn of 't best verdeelde vlak. maar allereerst naar de eischen van gerief en zoekt daarvoor — dat is zijn kunst — de schoonste uiting. Zoo tracht ook Kuyper, als een rechte meester in de taal, naar duidelijkheid van zin het eerst en 't meest en vindt daarvoor van zelf dan, in zijn kunstenaarschap, den schoonen vorm van rhythme en woordkracht, die zijn zin den kloeken gracelijken gang verschaft van iemand die, heel vrij en vrank, zijns weegs gaat. Brak ook niet de lijn der taalhistorie, doch nam haar op en voerde haar omhoog tot stijl weerom.

Kuyper's journalistiek, dat is Kuyper's grootste wezensuiting. In geen enkele van de gedaanten waarin hij zich kan toonen, haalt hij zulk een hoogen titel. Als journalist is hij gansch zonder zwakke stee, staat hij waarlijk in volkomenheid van kracht. En dat is mede een der groote oorzaken geweest, die hem, als propagandist van nieuwe denkbeelden, zóó veel meer succes verschaften dan Van Houten. De andere redenen waren: dat Van Houten allengs het verband verloor met 't streven van zijn tijd, zich zelf dan ook geheel genoeg was, èn dat Van Houten, schoon inderdaad wel meer dan Kuyper „een man uit één stuk en voor zich zelf de causaliteit niet latende verglippen tusschen zijn wijsgeerig denken en zijn economie en politiek,

Sluiten