Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kultus, en daar het was samengegroeid met de praktijk gedurende het tijdperk der katakomben.

En toch, hoe moeilijk het ook zou geweest zijn, zich los te maken uit die nauw-klemmende traditie, bestaat m. i. de mogelijkheid, dat men de lijkbezorging door verbranding zou hebben aanvaard. In-zich was deze immers niet met het ontkennen der onsterfelijkheid verbonden; in-zich was zij geen uiting van geringere piëteit. Waarom zou zij niet het lot hebben kunnen deelen van den huwelijkskrans, door Tertullianus en anderen verafschuwd, en dien wij toch op het einde van de lilde eeuw zien verschijnen op de goudglazen, terwijl hij in de IVde eeuw verheerlijkt en gesymboliseerd wordt als de overwinning, behaald op het vleesch?1)

Men had de verbranding toch óók kunnen symboliseeren, ik denk met name aan het symbool van den Phenix, die in zijn nest verbrandt en dan geheel verjongd weer te voorschijn komt. Hij was het symbool van gelukkiger tijden: felix temporum reparatio; maar hij was ook het symbool der verrijzenis reeds bij Clemens Romanus, den derden opvolger van Petrus, dus tegen het einde der Iste eeuw (i Cor. 26). Deze beschouwt den Phenix als een teeken, waardoor de Heer de heerlijkheid Zijner belofte op duidelijke wijze openbaart; en hij brengt dit symbool in verband met de woorden der Schrift: »Suscitabis me et confitebor tibi", Gij zult mij opwekken en ik zal U belijden.

Maar er waren omstandigheden, die dit beletten. Vooreerst het feit, dat, zooals blijkt uit het antwoord van Octavius, de heidenen, of althans sommigen hunner, het verbranden tot iets specifiek-heidensch maakten: »Het is mij niet onbekend, dat het meerendeel in het besef hunner schuld, meer wenscht dan gelooft, dat er na den dood niets meer bestaat. Want liever willen zij ten eenemale worden vernietigd, dan herstel te ondergaan, ten einde te worden gestraft."

Daar is echter nog een andere reden en deze is m.i. doorslaand. De heidenen hebben van de lijkverbranding een agitatiemiddel

1) Zie hierover mijn artikel »La Couronne nuptiale dans 1'antiquité chrétienne", in de Mélanges d'archéol. et d'histoire, publ. par 1'École Frangaise de Rome, 1912.

Sluiten