Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en vroeg of laat loopen zij vanzelf hun verderf en ondergang tegemoet.

Soevior armis

Luxuria incubuit.

Mochten echter de Duitschers tot inkeer komen, en over de huidige crisis gaan nadenken met eenige onbevangenheid van geest, dan schijnt het onmogelijk dat zij in den zieletoestand, waarin zij op dit oogenblik verkeeren, zullen blijven voortleven. Die toestand is : een bewuste en gewilde barbaarschheid. Maar wat is er meer paradoxaal dan een dergelijke geestestoestand ? Het is zoo klaar als de dag, dat het streven om het menschelijk bewustzijn te vereenigen met hetgeen men barbaarschheid noemt, op zichzelf reeds een verdwazing van het verstand en van den wil geacht moet worden , waarbij een ziel, die haar evenwicht wenscht te bewaren, niet kan leven. Water en vuur kunnen onmogelijk worden samengevoegd, zonder dat het een het andere vernietige ; evenmin kunnen „geweten" en „barbaarschheid" op den duur in gemeenschap blijven voortleven. Wanneer het eerste door het laatste wordt geknecht, is het onteerd en verkracht ; barbaarschheid, losgeketend in naam der absolute moraal, moet wel, gelijk zulks inderdaad geschiedt, zelfs bij Duitsche soldaten, ook de meest fanatieke gemoederen in opstand brengen.

Hoe zal die tegenstrijdigheid zich oplossen ? Niemand die het kan zeggen, daar het hier een inwendig besluit der ziel geldt. Maar de opmerking is geoorloofd, dat de geestestoestand, dien Duitschland zelf als de hoogste openbaring van zijn genie beschouwt, op zichzelf iets monsterachtigs is, en dat monsters, naar de wetten der natuur, ten ondergang zijn gedoemd.

Hoewel de toekomstige richting van Duitschland vóór alles afhangt van den ommekeer die in den bodem des gewetens zal moeten plaats grijpen, is het niet meer dan billijk toe te geven, dat zekere uitwendige gebeurtenissen op de algemeene geestesgesteldheid een belangrijken invloed zullen kunnen uitoefenen. Onder deze gebeurtenissen zou niets afdoender zijn, dan de volharding en de ontwikkeling in de verschillende werelddeelen, der vrije democratiën, die er in slagen, op blijvende en duurzame wijze, de vrijheid en de rechten van den mensch te doen samengaan met inwendige orde, met zedelijke zoowel als stoffelijke welvaart, en met die macht, die noodig is en ook naar buiten

Sluiten