Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

als konirg erkend en gekroond. Na het kinderloos overlijden van Maria (1395) had hij op' ieuw met oproerige bewrgirgen te kampen. In 1396 trok hij aan het hoofd van een kruisleger tegen de Turken te velde, maar leed bij Nicopolis (28 September) de nederlaag en werd zelf teri auvernood gered. Van 1402—1404 was Lij rijksbestuurder in Bohcmen in plaats van zijn bloeder Wenzel. Daarop wijdde hij zich geheel en al aan het koninkrijk Hongarije, gaf aan het volk een nieuwe constitutie, handhaafde de rust in het binnenland,-veroverde Bosnië en Dalmatië en onderwierp Servië aan de souvereiniteit van Hongarije. Na den dood van keizer Ruprecht van de Palts (1410) dong hij naar de keizerskroon. Zijn mededinger was Jobst van Moravië. Na diens dood had den 21sten Juli 1411 een nieuwe verkiezing plaats, welke te zijnen voordeele uitviel. Daar hij als koning van Hongarije 1411—1413 oorlog voerde tegen de Venetianen, verscheen hij eerst in 1414 in Duitschland en werd den 8sten November te Aken gekroond. Om de kerkelijke twisten uit den weg te ruimen, verordende hij het Concilie te Constanz, waar hij als het wereldlijk

nooia aer uiristenheia vooral m het begin een belangrijke rol vervulde. Hij drong aan opde inhechtenisneming van paus Johannes XXIII en na de vlucht van dezen op diens afzetting, vernederde Frederik van Oostenrijk, den bondgenoot van den Heiligen Stoel, en ondersteunde de hervormingsgezinde pogingen der meerdeiheid van het Concilie. Op den tevens vergaderden Rijksdag (1415) gaf hij het keurvorstendom Brandenburg aan den burchtgraaf Friedrich van Neurenberg, die het reeds tot 1411 als stadhouder had bestuurd. Om de Spaansche vorsten over te halen, hun zegel te hechten aan het Concilie en den vrede tot stand te brengen tusschen Frankrijk en Engeland, ondernam hij van 1415—1417 een langdurige reis naar het zuiden van Frankrijk, Bourgondië en Engeland, waarop hij enkel eerstgemeld doel bereikte. In zijn afwezigheid had de pauselijke partij op het Concilie zoozeer de overhand verkregen, dat hij na zijn terugkeer de verkiezing van een nieuwen paus nog vóór het hervormen der Kerk niet beletten kon. Ook de door hem beoogde hervorming van liet rijksbestuur leed schipbreuk. De opstand der Hussieten na den dood van Wenzel wikkelde hem in een langen, rampspoedigen oorlog. In 1423 beleende hij Frederik den Strijdbare van Meiszen met Keur-Saksen. Gedurende den Hussietenoorlog trok hij in 1431 naar Italië, ontving in dat jaar te Milaan de Kroon van Lombardije en in 1433 te Rome de Keizerskroon. Daarop bracht hij tusschen den paus en het Concilie van Bazel een kortstondigen vrede tot stand en werd in 1436 erkend als koning van Bohemen. Hij overleed te Znaïm den 9den December 1437. Hij had een aangenaam en indrukwekkend voorkomen, sprak een zestal talen zeer vloeiend, onderscheidde zich door welwillendheid en milddadigheid, maar tevens door gemis van volharding, en verkeerde steeds in geldverlegenheid, terwijl hij alle middelen aangreep, om zijn schatkist te vullen. Met hem nam het Huis der Luxemburgers een einde. Hij werd opgevolgd door zijn schoonzoon Albrecht, aartshertog van Oostenrijk.

Sigismund I, de Oude of de Groote, koning

XIV

van Polen, uit het Huis der Jagellonen, was de jongste zoon van Casimir IV, werd geboren in 1466 en zag zich door keuze geroepen tot opvolger van zijn broeder Alexander (1506) op den troon van Polen en Lithauen. Hij loste vele verpande koninklijke bezittingen en inkomsten weder in, voerde tegen de Russen, die in 1508 een inval deden in Polen, een voorspoedigen oorlog, versloeg de Walachen, die in opstand waren gekomen, alsook de Tataren en in 1514 wederom de Russen bij Beresow, maar verloor in 1519 een slag tegen de Tataren. Dientengevolge drongen de Russen opnieuw in het land, en de grootmeester der Duitsche Orde, Albrecht van Saksen, weigerde als leenman hulde te doen en keerde eveneens de wapens tegen de Polen. De strijd werd met afwisselenden voorspoed gevoerd, totdat Albrecht bij het Verdrag van Krakau (8 April 1525) OostPruisen als een aan de Kroon van Polen leenplichtig hertogdom voor zijn mannelijke nakomelingen ontving. Met de Russen sloot hij een wapenstilstand, en door een verbond met de Porte bracht hij de Tataren tot rust. Nadat Polen in 1525 door het uitsterven van den stam der Piasten in Masovië aanmerkelijk was vergroot, werd in 1533 de oorlog met Rusland vernieuwd en in 1534 bij Starodoep een glansrijke overwinning behaald. Sigismund heeft veel gedaan tot bevordering van landbouw, nijverheid en wetenschap. Hij overleed den lsten April 1548.

Sigismund II, August. Zie August I, koning van Polen.

Sigismund III, koning van Polen en Zwe¬

den, een zoon van johan III, koning van Zweden en van de Poolsche prinses Catharina, een zuster van Sigismund II, August, geboren den 20sten Juni 1566 in de gevangenis te Gripsholm, werd in de R. Katholieke leer opgevoed en na den dood van Stéphanus Bathori door den invloed der Zamoyski' s tot koning van Polen gekozen (19 Augustus 1587) en te Krakau gekroond (27 December). Hij gaf aanstonds ontslag aan de raadslieden der Kroon en beperkte de macht van den veldheer Zamoyski. Hij vervolgde in weerwil van zijn eed de Protestanten en verwoestte hun kerken. Na den dood van zijn vader (19 Cctober 1592) erfde hij den Zweedschen troon en aan¬

vaardde dien den 19den Febniari 1594. Na zijn terugkeer in Polen trachtte hij de Duitsche zeden en gewoonten bij zijn hof in te voeren en maakte zich daardoor gehaat bij de Polen, terwijl in Zweden zijn stadhouder, Karei van Södermanland zich koninklijke rechten aanmatigde. Daarna trok hij in 1598 met een Poolsch leger nogmaals naar Zweden, om hem van zijn waardigheid te ontzetten, maar werd verslagen en moest onverrichterzake terugkeeren, waarna hij door de Zweden afgezet en Karei in 1604 tot koning gekozen werd. Daardoor ontstond er een oorlog, waarin Sigismund aan Gustaaf Adolf, den zoon en opvolger van Karei, Lijfland moest afstaan (1629). In Polen dreef hij intusschen zijn despotieke maatregelen door, zoodat er in 1606 een geweldig oproer ontstond, dat door den veldheer Chodkjewicz werd onderdrukt. In 1609 geraakte Sigismund wegens het ondersteunen van de beide valsche Demetriussen in oorlog met Rusland; hij voerde dezen met goed gevolg, zonder echter zijn doel, Rusland en Polen onder zijn

25

Sluiten