Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vruchtbeginsel is bovenstandig, 2-hokkig of onvolkomen 4-hokkig en heeft in den binnenhoek der hokken een dikke, met vele amphitrope zaadknoppen bezette zaadlijst. De vracht is een bes of een doosvrucht. De talrijke min of meer niervormige zaden hebben veel vleezig kiemwit en een geheel of half cirkelvormig gebogen, zelden rechte kiem. Deze familie telt ongeveer 1600 soorten, die grootendeels in de keerkringslanden en voorts ook op de beide gematigde gordels te huis behooren. Zij bestaat uit de onderfamilies der Nikandreeën met een 2-hokkig vruchtbeginsel, der Datureeën met een 4-hokkig vruchtbeginsel, der Cestreeën, welke zich van de vorige groepen door een rechte of zwak gekromde kiem onderscheiden, en der Salpiglossideeën, welke van alle overige door zygomorfe bloemen en voor een deel gereduceerde stuifmeelbladeren verschillen. Vele bevatten narcotische alkaloïden en zijn belangrijke artsenijgewassen of gevaarlijke gifplanten (Hyoscyamus, Datura, Atropa, Solanum, Nicoliana, Duboisia)\ andere, zooals de aardappel (Solanum iuberosum), zijn vooral wegens het zetmeelgehalte belangrijke planten of leveren eetbare vruchten, zooals de tropische eierp ruimen (van Solanum Melongena) en de uit Peru afkomstige tomaten (van Lycopersicum esculenlum)-, de vrachten van Amerikaansche Capsicum-soorten bevatten zeer scherpe stoffen (Cayennepeper, paprika). Slechts twijfelachtige overblijfselen van solanaceeën zijn fossiel in tertiaire lagen gevonden (Solanites).

Solanine, een verbinding van de formule C34 H99N016, komt in onderscheiden soorten van het plantengeslacht Solanum voor, vooral in de uitloopers van aardappelen. Het vormt kleur-en reuklooze kristallen, smaakt bitter en prikkelend en is in water en aether zeer weinig, beter in alkohol oplosbaar. Het smelt bij 235° C., reageert zwak alkalisch en vormt met zuren meestal amorfe zouten, die prikkelend bitter smaken, in aether zeer slecht, in water en alkohol gemakkelijk oplossen, terwijl uit een oplossing daarvan ammoniak amorf solanine neerslaat. Bij koken met zuren splitst het zich in suiker, crotonaldehyd en solanidine. Solanine is giftig.

Solanum L. of Nachtschade is de raam van een plantenge; l icht uit de familie der Solanaceeën. Het omvat taliijke gedoomde en ongedoomde, vaak met klieren en haren bekleede kruiden, heesters en boomen, inzonderheid in de keerkringslanden van Zuid-Amerika, somtijds met onderaardsche, knollendragende uitloopers, verspreide, gave of gedeelde, meestal ge'teelde bladeren en okselstardige of nietokselstandige bijschermen, somtijds ook met alleenstaande bloemen en sappige, veelzadige bessen. S. dulcamare L. (bitterzoet) heeft een heen en weer gebogen of gewonden stengel, ei-, hart-, oor- of liervormige bladeren, tegenover de bladeren geplaatste bijschermen, paarse bloemen en roode, langwerpige be?sen. Deze plant groeit op vochtige plaatsen ia Europa, Azië en Noord-Amerika. De stengels hebben bij het do'orbreken een onaangenamen, narcotischen reuk, doch verliezen dezen bij het drogen en onderscheiden zich door een bitteren smaak met een zoeten nasmaak. Zij bevatten solanine. — S. esculentum Dun. behoort in Zuid-Amerika en Afrika te huis. Dit gewas heeft een kruidachtigen, stekrligen stengel ter hoogte van 6 dm. eironde, gaafrandige of gezaagde, van onder viltige bladeren, paarse, groote bloemen en ovale, paarse, gele of witte vruch¬

ten, die de grootte hebben van een hoenderei, en tot het bereiden van saus en soep gebezigd of ook wel geroosterd gegeten worden. Men verbouwt er vooral in Spanje, in de omstreken van Rome en Napels en in Walachije. —S. nigrum L., uit Amerika afkomstig, heeft eironde, getande bladeren, witte, zelden paarse bloemen, tot scliermvormige trossen vereenigd, en bessen ter grootte van erwten. Voorts noemen wij S. miniatum Bernh. met roode bessen, en S. villosum Lam. met gele bessen. De laatstgemelde drie soorten zijn giftplanten. S. Quitoense Lam.draagt eetbare vruchten ter grootte van kleine oranje-appelen,maar de belangrijkste soort is voorzeker S. Iuberosum L. of de aardappel (zie aldaar).

Solario, Antonio de, ook wel il Zmgara1 genaamd, een Italiaansch schilder, geboren te Civita (Abruzzen) in 1382, studeerde te Bologna, Ferrara, Venetië, Florence en Rome. Te Napels teruggekeerd, opende hij de school det zingaresques, waar onderscheiden schilders van naam werden gevormd. Hij overleed te Napels in 1455. Te Napels heeft men onderscheiden schilderstukken en fresco's van zijn hand, en men vindt er ook te Florence en te Miinchen. Zij onderscheidden zich door een buitengewone bevalligheid.

Solarolie is een lichtgevende stof, welke uit de teer bij droge destillatie van bruinkolen verkregen wordt. Zij bestaat uit een mengsel van vluchtige koolwaterstoffen, is helder, kleurloos of geelachtig, dikker vloeibaar dan photogeen, bijna reukeloos of min of meer intensief riekend, heeft een soortelijk gewicht van 0,825—0,835 en kookt tusschen 1 <5 en. 200° C. Soms scheidt het des winters paraffine af.

Solawissel heet een in een enkel exemplaar opgestelde, op zichzelf "bestaande wissel, in tegenstelling met zulk een, waarvan verschillende exemplaren (noodzakelijk is als dan de onderscheiding in prima, secunda Vissel enz.) worden uitgegeven.

Soldaat. Zié Soldij.

Soldanella L. (Alpenklokje), een geslacht der primulaceeën, bevat kleine, overblijvende kruiden met grondstandige, gesteelde, cirkel- of niervormige bladeren, op een naakte schacht afzonderlijk of in schermen staande, blauwe, violette of rozenroode bloemen en vrij large, kegelvormige doesvruchten. Er komen vier soorten op de Midden- en Zuid-Europeesche hooggebergten voor. Soldanella alpina L. bezit overhangende, helder violette bloemen op een schacht met twee tot vier bloemen en wordt, evenals Soldanella pusilla Baumg., met groote, roodachtig witte of rozenroode, afzonderlijk staande bloemen, evenals andere Alpenplar.ten gekweekt.

Soldatenhandel noemt men het verhuren van troepen aan vreemde mogendheden voor geld, wat vroeger vooral door vorsten van kleine Duitsche staten dikwijls gedaan werd. Bcrnhard van Galen, bisschop van Munster, deed dit voor het eerst in 1665, daarop volgde Johann George III van Saksen. Gedurende den Amerikaan schen vrijheidsoorlog werden ongeveer 30 000 man uit Duitschland verkocht, waarvoor dit bijna £ 8 millioen ontving. Wilhelm VIII van Hessen verhuurde in den Oostenrijkschen Successieoorlog zoowel troepen aan Engeland als aan Karei VII, zoodat landgenooten tegenover elkander streden.

Soldeersel of soldeer is een metaal of metaalmengsel, dat dient om de oppervlakten van twee verwarmde stukken metaal met elkander te ver-

Sluiten