Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ter plaatsten zich weder op het standpunt, dat de bekeering alleen het werk van God was. Alleen Melanchton kende in zijn la teren tijd aan den mensch het vermogen van zulk een medewerking toe. Dit laatste gevoelen was in het Leipziger „interim" opgenomen en het werd door onderscheiden godgeleerden gedeeld, bijv. door Strigel. Doch toen Pfeffinger in zijn boek: „De libero arbitrio" (1555) als een voorstander dier meening optrad, ontbrandde, onder aanvoering van Amsdorf en Flacius, in 1558 de synergistische strijd. De Wittenbergsche godgeleerden kozen de zijde van Pfeffinger, terwijl het hertogelijk hof in het „Confutatieboek" (1559) die leer bestreed en haar verdedigers, Strigel en Hugel, in de gevangenis wierp. Weldra echter nam de hofgunst een keer, vooral toen in 1560 in een redetwist te Weimar Flacius de erfzonde het wezen van den mensch noemde. Nu werd Strigel in 1562 weder als leeraar aangesteld. Kort daarna echter^Werd het synergisme door de Concordiënformule (zie aldaar) verworpen.

Synesios, een Neo-Platonisch wijsgeer, geboren te Kyrene ^ 370 n.Chr., studeerde te Alexandrië in de Neo-Platonische wijsbegeerte, werd in 408 lid der Christelijke Kerk, in 410 bisschop te Ptolemaïs en overleed omstreeks 415. Zijn wijsgeerige gevoelens die hij ook als Christen niet verloochende, verkondigde hij in zijn redevoeringen, brieven, hymnen enz. Hij legde daarin een buitengewone belezenheid eu een groote scherpzinnigheid aan den dag. Zijn werken werden uitgegeven door Petavius (1643 en 1640) en door Krabinger (1850).

Syngenesia is de naam van de 19de klasse van het plantenstelsel van Linnaeus. Zij onderscheidt zich door het bezit van meeldraden, wier helmknoppen tot een buis zijn vergroeid en omvat de familie der Compositen of samengesteldbloemigen.

Synodale commissie. Zie Synode.

Synode, afkomstig van een Grieksch woord, dat vergadering beteekent, wordt inzonderheid gebezigd van een vergadering wegens kerkelijke aangelegenheden. Men heeft in de R.-Katholieke Kerk een synodus dioeeesalis van den bisschop met zijn onderhebbende geestelijken, een synodus provincialis van den aartsbisschop met zijn bisschoppen, en een synodus universalis van de geestelijkheid des lands onder het voorzitterschap van een pauselijken legaat. Ook in de Protestantsche Kerk zijn synoden gehouden, bijv. in ons land de bekende Nationale Synode te Dordrecht in 1618—1619, waar, met veroordeeling der Remonstranten, de leer der Hervormde Kerk werd vastgesteld.

Ook geeft men den naam van Synode aan het hoogste gezaghebbend lichaam in de Nederlandsche Hervormde Kerk. Zij vertegenwoordigt de Kerk, behartigt de algemeene belangen der gemeenten en treedt voor deze in rechten op. Zij bestaat uit 13 predikanten en 6 ouderlingen, afgevaardigd door de provinciale kerkbesturen en door de commissie voor de zaken der Waalsche Kerken. Verder hebben er zitting: de secretaris en de quaestor-generaal, benevens twee kerkelijke hoogleeraren van de 3 rijksuniversiteiten, allen met adviseerende stem. De gewone synodale vergadering wordt eenmaal 's jaars te 's Gravenhage gehouden en begint op den derden Woensdag in de maand Juli. Bij haar berust de hoogste wetgevende, rechtsprekende en besturende macht, en zij stelt de reglementen vast, welke voor

de geheele Kerk verbindend zijn. Volgens het algemeen reglement van 1852 bestaat er een synodale Commisste, bestaande uit den president, den vicepresident en den secretaris der Synode, benevens drie predikanten en drie ouderlingen, die de werkzaamheden van de synode voorbereidt, aan haar verantwoording schuldig is, en uitvoert, wat haar door de synode in last gegeven is. Voor gevallen van beroep in cassatie beslist zij zelfstandig.

Ook het Luthersche Kerkgenootschap is het hoogste gezag opgedragen aan een synode, waarnaast een synodale commissie bestaat,

Synodische omloopstijd noemt men den tijd, die er tusschen 2 op elkander volgende conjuncties van een planeet met de zon verloopt. Een synodische maand is de tijd, die er tusschen een conjunctie van de zon en de maan tot aan de volgende conjunctie verloopt (de tijd van de eene nieuwe maan tot de volgende).

Synonymen of Zinverwante woorden noemt men woorden, die in hoofdzaak dezelfde beteekenis hebben. Meestal kan men de door zulke woorden uitgedrukte begrippen (bijv. schip,boot, sloep) onder een hooger begrip (vaartuig) rangschikken. Men gebruikt de synoniemen als van dezelfde beteekenis wanneer men de beteekenisverschillen wegdenkt en alleen aan de hopfdbeteekenis denkt. De leer, die zich bezighoudt met het vaststellen van de beteekenis van de synoniemen noemt men synonymiek.

Synopsis een Grieksch woord, dat gezamenlijk overzicht beteekent. Het wordt vooral gebezigd bij een naast elkander stellen van geschriften, welke over hetzelfde onderwerp handelen. Omdat men van ouds meermalen zulk een overzicht gegeven heeft van de eerste drie Evangeliën, worden deze wel eens met den naam van synoptische bestempeld. Ook heeft men synoptische weerkaarten, namelijk kaarten, die den gehjktijdigen toestand van het weder over een groot gedeelte van den aardbodem aanwijzen.

Synoptische kaarten is hetzelfde als weerkaarten. Zie Meteorologie.

Syntaxis, een Grieksch woord, dat samenvoeging beteekent, is de naam van de leer, die over het verbinden van woorden tot volzinnen handelt. Zij is dus de leer van den volzin en vormt het tweede gedeelte der spraakkunst, waarnaast als eerste gedeelte de klank- en vormleer staat. Een scherpe grens tusschen syntaxis en vormleer is niet te trekken. Als grondlegger van deze wetenschap kan men Apollonios Dyskolos beschouwen, die een werk over het gebruik van de Grieksche rededeelen in de zinnen schreef. In de Middeleeuwen en later stond zij sterk onder invloed van de scholastieke wijsbegeerte. Men ging uit van de meening, dat de syntaxis berustte op de logica en trachtte een voor alle talen geldige grammatica op te stellen. Eerst de vergelijkende taalstudie bracht het begrip, dat de syntaxis van elke taal van haar eigen standpunt moet worden bestudeerd. De vergelijkende syntaxis werd vooral bestudeerd door Delbrück. Men verdeelt deze wetenschap gewoonlijk in de leer van het gebruik van de afzonderlijke rede- of zinsdeelen en in de leer van de eenvoudige en de samengestelde zinsdeelen, waarbij ook de leer van de woordvoeging en van den klemtoon behoort.

Synthese of Synthesis (Grieksch = samenvoeging) is in de logica de verbinding van enkelvoudige

Sluiten