Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

valler.de snijpunten gemeen heeft. Zij ontstaat, door een snijlijn om één van hare snijpunten met de kromme te draaien totdat er twee opeenvolgende samenvallen. De tangens geeft verder de richting aan, welke de kromme in het raakpunt heeft.

In de trigonometrie noemt men de tangens van een hoek de breuk, waarvan de teller de sinus en de noemer de cosinus van dien hoek is.

Tang-entenboussole is de naam van een toestel, waarmede de sterkte van een electrischen stroom met behulp der afwijking van een magneetnaald gemeten wordt. Hij bestaat (zie de figuur) uit een cirkelvormig gebogen reep koper o, welks

rtXIlMlUl'Klg UIUgCDU"

gen einden ab en cd klemschroeven dragen, waarin de einden van den draad, waardoor de stroom loopt, geklemd worden. In het midden van den ring bevindt zich een kleine magneetnaald. Deze is verbonden met een langeren wijzer van aluminium, welke over een verdeelde schaal loopt. De ring kan in zijn voetstuk

gedraaid worden. Men stelt hem zóó, dat de naald, als de ring stroomloos is, juist in zijn vlak ligt. Beide bevinden zich dan in den magnetischen meridiaan.

Tangentenboussole van Wéber.

Doorloopt nu een stroom den ring, dan krijgt de magneetnaald een zoodanige afwijking van den magnetischen meridiaan, dat de werking van het aardmagnetisme, die de naald in den magnetischen meridiaan tracht terug te brengen, gelijk is aan die van de kracht, door den stroom op de naald uitgeoefend en die de afwijking veroorzaakt. Het blijkt nu, dat de stroomsterkte o. a. evenredig is met den tangens van den hoek van afwijking, vandaar de naam van den toestel.

Tang-entiale kracht noemt men de kracht, die bij een lichaam, dat een kromlijnige baan doorloopt, op ieder oogenblik de richting heeft van de raaklijn aan de baan, ter plaatse waar zich het lichaam bevindt.

Tangper, door de inwoners Tandsja geheeten, is een versterkte zeestad in Marokko, aan den westelijken ingang van de Straat van Gibraltar, amphitheatersgewijs gebouwd aan de helling van een kaal kalkgebergte. Zij heeft grootendeels onregelmatige, nauwe, steile straten, fraaie moskeeën, een Franciscaner klooster met een kapel, een Katholieke kerk, een Protestantsche kerk, onderscheiden synagogen, een oude, gedeeltelijk vervallen citadel, sterke, oude ringmuren met 3 poorten, eenige ziekenhuizen, een Fransch postkantoor, een Duitsch een Engelsch en een Spaansch post- en telegraafkantoor en telt 20 000 (volgens anderen 35 000) inwoners, waaronder 8 000 Joden, 6 000 Europeanen, meest Spanjaarden, en 6 000 Mohammedanen. De

plaats is de zetel van het diplomatieke corps der Europeesche mogendheden in Marokko. De uit Marokkanen bestaande politie staat volgens de bepalingen van de Algeciras-acte (1906) onder Fransch-Spaansch toezicht. De haven, die ondanks een aantal zware stukken geschut, niet voldoende beschermd is, is klein en ondiep. De reede is ruim, doch loopt gevaar van verzanding waarom aan een Duitsche firma het aanleggen van havendammen is opgedragen. Tanger is de belangrijkste handelsstad van Marokko; zij wordt door Duitsche, Engelsche, Fransche, Spaansche en Italiaansche stoombooten aangedaan. Ingevoerd worden katoenen stoffen, ruwe zijde, laken, suiker, wijn, spiritualiën, thee, eetwaren, glasartikelen, tabak, kaarsen en baksteen; de voornaamste uitvoerprodukten zijn; vee, eieren, boonen, lijnzaad, wol, geitevellen, dadels, was en gevogelte. In 1903 liepen 1041 stoomschepen van 515 165 ton inhoud de haven binnen.

Tanger heette bij de Romeinen Tingis en werd ten tijde van keizer Claudius een Romeinsche kolonie en de hoofdstad van de provincie Tingitana (West-Mauritanië). De West-Goten ontrukten deze stad in de 5de eeuw aan de Romeinen, en in de 8ste eeuw viel zij in handen der Arabieren. De Portugeezen veroverden haar in 1471, en in 1662 werd zij bij het huwelijk der Portugeesche infante met Karei II van Engeland aan laatstgenoemde als bruidschat afgestaan, maar wegens de kosten van onderhoud in 1684 verlaten, waarna de Mooren haar weder in bezit namen. In 1743 viel zij ten deel aan Marokko, den 6den Augustus 1844 werd zij door een Fransche vloot gebombardeerd, waarna den lOden November daaraanvolgende de vrede tusschen Frankrijk en Marokko gesloten werd. Tot 1907 nam Tanger weinig deel aan de Marokkaansche troebelen, die sedert 1905 heerschten. In eerstgenoemd jaar werd aldaar de derde zoon van Moelei el Hassan, Moelei-Mohammed, tot sultan uitgeroepen, die zich echter weldra moest terugtrekken.

Tangerang, een afdeeling van de residentie [ Batavia, heeft een oppervlakte van 1309,06 v. km. > en wordt begrensd door de Java-Zee,- de afdeelin-

- gen Stad en Voorsteden van Batavia, Meester Cort nelis, en Buitenzorg en de residentie Bantam. De i Tji Angke vormt de grens met de afdeelingen Meesï ter Cornelis en Stad en Voorsteden, de Tji Doerian

met de residentie Bantam. Van de overige rivieren , noemen wij de Tji Sadane, de Tji Rarab en de Tji

- Mantjeuri. Langs de Java Zee vindt men een strook b aUuvium; verder bestaat de bodem uit vulkanit sche brecciën, rolsteenbeddingen en gruis van tertiaire gesteenten. Op de particuliere landerijen wordt hoofdzakelijk rijst, suikerriet, katjang, indigo, cas-

,- save, kokosnoten en koffie verbouwd. De afdeeling

- bestaat uit de distrikten Tangerang, Blaradja en n Maoek met hoofdplaatsen van denzelfden naam. 1- De hoofdplaats Tangerang telt (1905) 4454 inn woners, waarvan 80 Europeanen, 3047 inlanders, i- 1308 Chineezen en 19 Arabieren. Zij is door een n spoorweg met Batavia verbonden.

1 Tangerman, Wilhelm, een Duitsch schrijver, geboren te Essen aan de Ruhr den 6den Juli 1815, h was eerst voor den koophandel bestemd, maar stuf- deerde vervolgens in de theologie, ontving in 1845 i- de priesterwijding, werd in 1846 kapelaan te Neusz 1 en in 1862 te Unkel, maar werd in 1870, omdat hij ie de besluiten van het Vaticaansch Concilie niet wil-

Sluiten