Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

uit de verbinding van twee verschillende stoffen bestaat. Het hoofdbestanddeel is sorelcement, waarbij zaagmeel gevoegd wordt. Deze massa wordt door een soort lijm op hout bevestigd. Door het zaagmeel wordt de stof zeer poreus en kan als hout bewerkt worden; ook is het zeer geschikt om geverfd of gestucadoord te worden. Verdere voordeelen zijn dat het bestand is tegen vuur, en den invloed van het weer, de warmte en het geluid slecht geleidt en niet door ongedierte en schimmel aangetast wordt. Meestal vervaardigt men verschillende onderdeelen, bijv. van huizen, te gelijkertijd in groot aantal, waardoor het bouwen van een tektonhuis zeer snel geschieden kan. Voor arbeidershuizen, barakken, zomerverblijven en tropengebouwen levert tekton een zeer geschikt materiaal.

Tektoniek is in de bouwkunde de leer van de omzetting van constructieve vormen in kunstvormen volgens bepaalde regels. De mensch toch heeft een aangeboren neiging om de bouwwerken, die voortgesproten zijn uit zuiver stoffelijke behoeften, te verfraaien en er leven aan te geven. Bij voorkeur ontleent hij de motieven daarvoor aan de plantenwereld, hoewel ook aan de overige deelen van het rijk der natuur. Zoo zou bijv. de langwerpige, steenen zuil in den vorm van een parallelopipedum in beginsel voldoende zijn, om het gewicht van de binten van den Griekschen tempel te dragen. Uit een oogpunt van kunst voldeed zij den Helleen echter niet; hij zocht naar voorbeelden in de natuur, die de ondersteuningsfuncties konden verzinnelijken en schiep aldus de z lil met haar deelen. Intusschen had, in de 19de eeuw vooral, de versiering zoozeer de constructieve elementen overwoekerd, dat als reactie daarop een richting, bij ons te lande in de eerste plaats vertegenwoordigd door den architect H. P. Berlage Nzn., zich baan gebroken heeft, die althans voorloopig en in afwachting, dat een nieuwe cultuur nieuwe stijlvormen zal brengen, zich erop toelegt om aan de constructieve elementen den voorrang boven de versierde te verschaffen.

In de aard- en delfstofkunde verstaat men onder tektoniek de leer van den bouw der gebergten, kristallen enz.

Tektonische aardbevingen. Zie Aardbevingen.

Tektonische gebergten. Zie Gebergten.

Telaga Bodas is de naam van een kratermeer op de noordelijke helling van den vulkaan Galoenggoeng. Het ligt op een hoogte van 1720 m. en is een van de meest bezochte punten in den omtrek van Garoet. De lengte bedraagt ongeveer 400 m., de breedte 500 m., de grootste diepte 15 m.

Telamon, een held uit de Grieksche mythologie, een zoon van Eakos en Endeis, een broeder van Pelms, vluchtte wegens het vermoorden van zijn halfbroeder Phokos naar Salamis, waar Iiychreus hem zijn dochter schonk en de heerschappij naliet. Zijn tweede gemalin Periboa was de moeder van Ajax. Telamon vergezelde Herakles naar Troje, waar hij de dochter verwierf van Laomedon, namelijk Hesione, welke hem Teukros schonk. Hij nam ook deel aan de Kaledonische jacht en aan den Argonautentocht.

Telamonex noemt men in de bouwkunst het beeld van een man, die in plaats van een zuil een balkwerk draagt (zie Caryatieden). In de heraldiek werd het woord vroeger in de beteekenis van schildhouder gebruikt.

Telautograaf is de naam van een door Gruhn geconstrueerd werktuig, waarmede men een handschrift over grooten afstand kan overbrengen. Het bestaat uit een ontvanger, die zoodanig is ingericht, dat men door het schrijven een dubbele verandering van den weerstand teweegbrengt in den stroomloop, die den ontvanger met den afzender verbindt. In den ontvanger doorloopt de stroom een tweetal galvanometers. Tengevolge van de veranderingen in weerstand en van de daarmede overeenkomende veranderingen in stroomsterkte voeren de galvanometernaalden schommelingen uit. Aan deze naalden, die elkander loodrecht kruisen, zijn spiegeltjes verbonden. Een lichtstraal, die met behulp van een lens op een van deze twee spiegeltjes wordt geworpen, wordt door dit laatste naar het tweede teruggekaatst en vervolgens op een strook gevoelig papier geworpen, die door een uurwerk wordt voortbewogen. Nadat het schrijven is afgeloopen, wordt deze strook automatisch ontwikkeld en gefixeerd, zoodat zij ongeveer 10 seconden later gelezen kan worden.

Telaw, de hoofdstad van een gelijknamig distrikt, dat op een oppervlakte van 3385 v. km. 65119 inwoners, bestaande uit Armeniërs en Georgiërs, telt, is een plaats in het Russisch-Kaukasisch gouvernement Tiflis, gelegen aan den Alajan. Het bezit 8 kerken, 4 kloosters, 3 moskeeën en telt (1897) 11 810 inwoners, voor de helft bestaande uit Armeniërs, die zich met wijnbouw en zijderupsenteelt bezig houden. Ruïnes van oude versterkingen en paleizen getuigen van de beteekenis, welke de plaats eenmaal, als hoofdstad van het rijk van Kachetië, heeft bezeten.

Telefanie of Electrisch verzien noemt men de overbrenging van afbeeldingen over grootere afstanden met behulp van den electrischen stroom. De taak van de werktuigen, die daarbij gebruikt worden, komt overeen met die van den kopiëertelegraaf. Zij is echter, daar ook de bewegingen van de voorwerpen moeten worden overgebracht, omvangrijker. De eerste pogingen in deze richting dagteekenen van 1877 (Serdecq cCArdres), terwijl Nipkow en Sutton het beste resultaat bereikten. Intusschen moet het vraagstuk voorloopig nog als onopgelost beschouwd worden.

Telefonograaf (Telegrafoon) is een door Poulsen en Pedersen te Kopenhagen ontworpen magnetische phonograaf. Bij de eenvoudigste is een staaldraad gewikkeld op een trommel, die door een uurwerk rondgedraaid wordt. Daardoor beweegt zich dan een kleine electromagneet (spreekmagneet) met een ijzeren stift als kern langs dezen draad. Loopen er nu, door het spreken in den ingeschakelden mikrofoon, spreekstroomen door genoemden magneet, dan ontstaan in de ijzeren stift magnetiseeringen, die door inductie op den staaldraad worden overgebracht. Wordt daarop de mikrofoon uiten een telefoon ingeschakeld en de staaldraad in dezelfde richting langs de ijzeren stift gevoerd, dan maakt deze de magnetiseeringen van den draad door inductie mede en het voorheen gesprokene wordt in de telefoon gehoord. De beste geluidswerking hebben de toestellen, waarbij de draad van een trommel wordt afgewikkeld, op een anderen opgerold en dan langs den spreekmagneet gevoerd. 6000 m. draad zijn voldoende voor een gesprek van 40 minuten. Elk gesprek kan een onbeperkt aantal ma-

Sluiten