Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wereld mochten blijven, doch zich van sommige dingen moesten onthouden. Zij droegen een afzonderlijk gewaad, namelijk de mannen een grijzen rok en de nonnen een witten sluier. Vele vorstelijke personen, zooals keizer Karei IV en koning Lodewijk IX van Frankrijk behoorden tot deze orde. In het laatst van de 13de eeuw verbonden een aantal tertiariërs zich tot het kloosterleven, waardoor de reguliere orde van tertiariërs ontstond, waarbij zich in het laatst van de 14de eeuw een soortgelijke nonnenorde aansloot.

Tertio noemt men het 60ste deel van een seconde bij het verdeelen van cirkelbogen en hoeken, alsmede bij het verdeelen van den tijd. Zij wordt aangewezen door drie accenten, zoodat 10"' de be-

teekenis heeft van 10 tertiën. Veelal echter bezigt men in plaats van tertiën tiende deelen vanseconden.

Terts is in de muziek de derde toon van den aangenomen grondtoon af, alzoo een interval van drie trappen, en komt voor als groote, kleine, verminderde en overmatige terts. De groote terts bestaat uit twee geheele tonen (c—e), de kleine terts uit een geheelen en een grooten halven toon (c—es), de verminderde terts, uit twee groote halve tonen (cis—es), de overmatige terts uit een heelen toon en een overmatigen toon (c—eïs). De terts vormt in de harmonie den tusschenliggenden interval tusschen de beide vaste tonen van den drieklank, namelijk van den grondtoon en van de kwint, weshalve zij ook den naam draagt van mediante.

Tertulia noemt men in Spanje en Zuid-Amerika een avondgezelschap, waar men zich met gezellige gesprekken, liet spel en somwijlen ook met den dans vermaakt. De tertulia is geen genoodigd gezelschap, maar een toevallige bijeenkomst van vrienden en bekenden des huizes.

Tertullianus, Quintus Septimius Florens, een Latijnsch kerkvader, geboren te Carthago omstreeks 160, was aldaar als rechtsgeleerde en redenaar werkzaam en omhelsde omstreeks 190 het Christendom. Hij was een man van strenge zeden, bezat een hartstochtelijk karakter en een rijke, vaak al te rijke verbeelding. Hij sloot zich bij de Montanisten (zie aldaar) aan. Hij overleed omstreeks het jaar 220. Zijn geschriften, van apologetischen, zedekundigen en onderwijzenden inhoud, rijk aan denkbeelden, maar veelal duister en in een ruwen Afrikaanschen stijl geschreven, zijn o. a. uitgegeven door Oehler (3 dln., 1853). Sedert 1890 verschijnt een nieuwe uitgave van Reifferscheid.

Teruël, een Spaansche provincie, omvat het zuidelijke deel van het landschap Aragon en telt op 14 818 v.km. (1900) 246 001 inwoners. Er worden graan, olie, walnoten en wijn verbouwd; ook bloeit er de schapenfokkerij;de bodem levert steenkolen, lood, ijzer en zwavel.

Teruël, de hoofdstad van de gelijknamige Spaansche provincie ligt, op een steilen heuvel aan den Guadalquivir en aan een spoorweg, heeft een ouderwetsch voorkomen, is de zetel van een bisschop bezit een aantal kerken onder welke zich de fraaie, in spitsboogstijl gebouwde hoofdkerk bevindt, een oude waterleiding, oude ringmuren met 7 poorten, een voormalig college van Jezuieten, een levendigen handel en (1900) 10 797 inwoners. Deze stad is door de Keltiberiërs gesticht en heette vroeger Turdeto.

Terugkaatsing' of reflexie noemt men in de natuurkunde het terugwerpen door een oppervlak

van een golfvormige beweging van water, geluid, licht, stralende warmte of electriciteit. Zij heeft steeds plaats volgens twee wetten .waarvan de eerste zegt, dat de invallende straal (fn), de teruggekaatste straal (nd) en de loodlijn, op het (spiegelend) oppervlak in het invalspunt opgericht (pn), in één plat vlak liggen, terwijl volgens de tweede de invalshoek gelijk is aan den hoek van terugkaatsing. Al

naarmate nu bi] de terugkaatsing van lichtstralen de moleculen van het terugkaatsend oppervlak in eenzelfde of

in verschillende vlakken gelegen zijn, noemt men de terugkaatsing regelmatig of dif¬

fuus. in het eerste

Terugkaatsing.

geval noemt men verder

het temgkaatsend oppervlak spiegel en de terugkaatsing zelf spiegeling. Het diffuus terugkaatsende oppervlak is dus op te vatten als de verzameling van een zeer groot aantal, verschillend gerichte spiegeltjes; in het teruggekaatste licht komen lichtstralen van alle mogelijke richtingen voor. Het gewone daglicht, ontstaan door terugkaatsing der zonnestralen door de voorwerpen op de aarde en door de waterdroppeltjes, ijsnaalden en stofdeeltjes, welke zich in de lucht bevinden, is het meest bekende voorbeeld van diffuus licht.

Wanneer nu licht uit een optisch dichtere stof op het grensvlak tusschen deze en een optisch minder dichte stof valt, kan men een invalshoek (grenshoek) vinden, waarbij al het invallende licht teruggekaatst wordt. Dit heeft dan eveneens plaats bij invalshoeken, welke grooter dan de grenshoek zijn. Men noemt dezen vorm van terugkaatsing totale terugkaatsing. Met behulp daarvan verklaart men o.a. het ontstaan van een luchtspiegeling (fata morgana), door aan te nemen, dat het licht totaal teruggekaatst wordt in het horizontaal grensvlak ■,van twee luchtlagen, die een merkbaar verschil in dichtheid hebben.

Terugloop noemt men de achterwaartsche beweging van een stuk geschut bij het vuren. Zie verder Geschut.

Terugtocht noemt men zoodanige beweging, waardoor een leger of een troepenafdeeling zich van den vijand zoekt te verwijderen. Hij kan vrijwillig of gedwongen geschieden. Bij den gedwongen terugtocht moet de aanvoerder zijn strijdkrachten buiten het bereik van den vijand brengen, ze in marschcolonnes doen marcheeren en een nieuw operatieveld trachten te verkrijgen, Wat, vooral bij een krachtige vervolging door den vijand, niet altijd mogelijk is. Een onordelijke gedwongen terugtocht heet retirade. De vrijwillige terugtocht kan ordelijk geschieden. Het terugtrekken is gemakkelijker, wanneer de wegen, langs welke de troepen trekken, dekking aanbieden, of wanneer zij door een bevriend gebied voeren, moeilijk wanneer het langs nauwe wegen of bijv. over bruggen geschiedt. Van veel belang is het vrijhouden van de te nemen wegen. Een groot voordeel is het, wanneer de terugtrekkende troepen gebruik van den spoorweg kunnen maken. De strategische terugtocht heeft ten doel de operaties op een ander terrein over te brengen.

Tervueren is een marktplaats in de Belgi-

Sluiten