Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijde zijn beide draadklossen onderling verbonden, van welke verbinding een draad, waarin een galvanometer is geschakeld, naar het sleepcontact van genoemden schuifdraad loopt. De verhouding van de weerstanden der draadklossen is nu voor iedere temperatuur een andere. Zal dus de galvanometernaald geen uitslag vertoonen, dan moet bij iedere temperatuur het sleepcontact een andere plaats op den schuifdraad innemen. Immers, de brug is stroomloos, als de verhouding van de weerstanden der stukken, waarin de schuifdraad door de plaats van het sleepcontact wordt verdeeld, gelijk is aan die van de draadklossen en de daarbij behoorende verbindingsdraden. Men kan dus, door eerst van bekende temperaturen uit te gaan, den schuifdraad van een temperatuurschaal voorzien, waarop men dan later omgekeerd de temperatuur van de ruimte, waarin zich beide draadklossen bevinden, afleest.

Thermofoor is de naam van een door Andrews uitgevonden toestel ter bepaling van de soortelijke warmte van vloeistoffen. Verder verstaat men er toestellen onder om een deel Van het lichaam voortdurend te verwarmen. Gewoonlijk zijn het tinnen, koperen of steenen kruiken of gummizakken, die men ook samenvat onder den naam therrrwsflesschen, gevuld met warm water. Ook verhitte steenen worden gebruikt. Vult men de vaten met een stof, die bij afkoeling vast wordt, dan wordt bovendien de stollingswarmte afgegeven. Zulk een stof is volgens Acelin azijnzuur natron (NaC2H302 + 6 HaO). Het op 80° C. verhitte zout geeft bij afkoeling op 40 °C. viermaal zooveel warmte af als water onder dezelfde omstandigheden. Het zijn nu deze, met natriumacetaat gevulde flesschen en gummizakken, die in het bijzonder den naam thermofoor dragen.

Thermograaf. Zie Metereologie.

Thermografie is de grafische opteekening van het verloop der lichaamstemperatuur bij koortsachtige aandoeningen. Verder een methode (van Lieseaana) om met behulp van warmtestralen photo-

grafische opnamen te maken op papier, dat door bestrijken met een mengsel van gelijke deelen hydrochinon en watervrij natriumcarbonaat en wat alkohol blauw gekleurd is.

Thermohypsometer is de naam van een toestel, waarbij van het feit, dat het kookpunt van een vloeistof (water) afhankelijk is van den (lucht-) druk, waaronder zij kookt, gebruik gemaakt wordt, om met behulp van een thermometer hoogtemetingen te verrichten. Men bepaalt daartoe het kookpunt van zuiver water in een open vat op de plaats, waarvan men de hoogte wil kennen en ontleent daarna aan een proefondervindelijk opgestelde tabel de hoogte, die met het waargenomen kookpunt overeenkomst. De toestel bestaat, in den door Danckelman aangegeven vonn, uit een spirituslamp, waarboven een koperen kookvat met lange dampbuis, waarin een gevoelige thermometer hangt; verder uit een in tweeën verdeelde bus, waarin water en spiritus worden medegenomen en uit een foudraal, waarin alle onderdeelen van den toestel meegevoerd kunnen worden.

Thermointegrator is de naam van een toestel, waarmede men de gemiddelde temperatuur van een tijdruimte bepaalt. In den vorm, door Stanley er aan gegeven, is het een uurwerk, welks slinger door een luchtthermometer wordt gevormd. Stijgende

temperatuur veroorzaakt, door verplaatsing van het zwaartepunt van den slinger, een snelleren gang van het uurwerk en omgekeerd. De gemiddelde temperatuur wordt later gevonden uit de vergelijking van den door het uurwerk geregistreerden met den werkelijk verloopen tijd. De waterthermointegrator van MMler-Erzbach bestaat uit een cylindrisch glazen vat met ingeslepen stop en gedeeltelijk met geconcentreerd zwavelzuur gevuld. Hierin bevindt zich een glazen kolfje met nauwe, cylindervormige opening, dat ten deele met water gevuld is. Doordat nu het zwavelzuur den vrijkomenden waterdamp opslorpt en de dampspanning in het kolfje dus nagenoeg standvastig blijft, hargt de gewichtsvermindering van het water vrijwel uitsluitend van de temperatuur af. Hieruit en uit den verloopen tijd leidt men dan later de gemiddelde temperatuur af. Bij den zwavelkoolstofthermointegrator verdampt deze vloeistof uit een kolfje met langen, cylindrischen hals vrij in de lucht. In verband met enkele, proefondervindelijk vastgestelde data, bepaalt men dan later de gemiddelde temperatuur voor de verloopen tijdruimte.

Thermometer (Grieksch= warmtemeter) is de naam van een toestel tot het bepalen van de temperatuur. Hij is waarschijnlijk kort vóór 1600 door Galilei uitgevonden. Van een eivormig gla¬

zen reservoir liep een dunne duis naar Deneaen. Verwarmde men het en dompelde de monding van de buis onder'water, dan drong daarvan bij de afkoeling een meetbare hoeveelheid naar binnen. Tusschen 1622 en 1624 kwam denaam pIQ ^ thermometer in gebruik. In 1630 vulde de arts Jean Rey den thermometer met water, en omstreeks 1641 vond groothertog Ferdi- L nand 11 van Toskane gesloten wijngeest- / , thermometers, kort daarna ook kwikther- ER, mometers uit. Als vast punt gebruikt men W sedert Hooke (1664) het vriespunt, sedert Huygens (1665) ookhetkookpunt van water.

Aan eiken vloeistojthermometer bevindt zich een vat, een capillaire buis en een schaal. Het eerste moet dunwandig zijn en een zoo groot mogelijke oppervlakte bezitten, opdat de thermometer spoedig de temperatuur van het voorwerp, dat gepeild moet worden, kan aannemen. Daarom heeft het den vorm van een bol, van een cylinder, van een vork of van een rooster. De capillaire buis heeft een ovale doorsnede, waardoor het aflezen vergemakkelijkt wordt. De grootte van de doorsnede wordt bepaald door de vloeistof, die gebruikt wordt en de bestemming van den thermometer. De wijdte der buis moet overal gelijk zijn, wat door calibreeren bepaald wordt. De schaal wordt op de capillaire buis geëtst, of op een plaat van melkglas of een houten plankje, waarop de thermometer is || bevestigd, aangebracht, ook wel gedrukt op 1 een papierstrook, die somtijds met de capil- " laire buis in een wijdere buis wordt opgeslo- Therten (badthermometers enz.). Er zijn drie moverschillende schaalverdeelingen in gebruik ;[meter-] bij die van Celsius en van Réaumur wordt buis. het vriespunt van water onder een druk van 760 mm. kwik aangegeven door O; Fahrenheit plaatst daarbij 32. Het kookpunt van water bij een druk van 760 mm. kwik geeft Réaumur

Sluiten