Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tuur op een bepaalde wijze afhankelijk is, wordt deze laatste afgeleid. Komt het er, zooals bij bepalingen van kookpuntverhooging en vriespuntverlaging, op aan om, onafhankelijk van de vol¬

strekte waarde der temperatuur, temperauiuiveischillen te meten, dan maakt men veelal gebruik van den metastatischerirthermometer. Hierbij is de capillaire buis aan haar boveneinde tweemaal U-vormig omgebogen en in de ombuiging verwijd. Drijft men door verwarming grootere of kleinere hoeveelheden kwik in deze verwijding en scheidt men haar daarna door een zijwaartschen slag van den daaronder liggenden kwikdraad af, dan kan men den thermometer bij verschillende temperaturen gebruiken, zonder dat de schaal bijzonder lang behoeft zijn. Het verschil in temperatuur van twee dicht bij elkander gelegen plaatsen eindelijk wordt gemeten met behulp van den differentiaal-thermometer, waarbij aan de einden van ^ een tweemaal rechthoekig omgebogen glazen buis twee glazen bollen van gelijken inhoud gesmolten zijn. In rio Vinio hpvinrlt. zich een drunnel van een niet ver¬

dampende vloeistof, die als index dienst doet. Krijgt

één der bollen een hoogere temperatuur aan ue andere, dan verplaatst zich deze druppel in de rich,ion hnl mot rlp laagste temneratuur en kan

Hing » uiii vivi» wvi — o JT

men op een proefondervindelijk verdeelde schaal

het verschil m temperatuur aer ponen auez.cn.

Thermometrograaf. Zie Thermometer.

Thermomultiplicator. Zie Thermozuil.

Thermopylae (Grieksch= de warme poort) is de naam van een bergpas op de grenzen der Grieksche landschappen Lolbris en Malis, gelegen tusschen de moerassige oevers van de Golf van Malis en een uitlooger van den berg Kallidromos. Als hoofdweg van Thessalië naar Hellas was hij een gewichtig strategisch punt. De bergpas is vooral bekend geworden door de zelfopoffering van Leonidas en zijn Spartanen in Juli 480 v. Chr. Terwijl de Grieksche vloot de Perzische bij het voorgebergte Artemision zou tegenhouden, namen de Spartanen de verdediging op zich van de Thermopylae tegen het Perzische leger. De Grieksche troepen telden nog geen 6 000 man, waaronder 300 Spartanen onder het bevel van koning Leonidas, die de voormalige versterking van den bergpas herstelde en dien over den Oetafe bij den Kallidromos met 1000 Phokiërs bezette. Toen Xerxes, na vier dagen gewacht te hebben, tot den aanval overging, sloegen ,lo firJoVpn rln Perzen (redurende twee dagen terue.

Toen voerde Ephialtes, een inboorling van Malis, 20 000 Perzen langs het voetpad, dat de Phokiërs niet waagden te verdedigen, den Grieken in den rug. Leonidas besloot, gehoorzaam aan het ontvangen bevel, met zijn Spartanen den bergpas te verdedigen en tot den laatsten man stand te houden. De overigen liet hij aftrekken. Slechts 700 Thespiërs bleven vrijwillig bij hem. Zij wachtten den aanval der Perzen niet af, maar wierpen zich midden onder de vijanden, totdat zij, door overmacht gedwongen, zich op een heuvel achter een muur moesten terugtrekken, waar zij tot den laatsten man omkwamen. De Grieken vereerden de nagedachtenis hunner helden door een gedenkteeken.

Ook later zijn de Thermopylae do schouwplaats van gevechten geweest. Zoo in 279 v. Chr., toen de Grieken onder den Athener Kallippos haar tegen de Kelten verdedigden, tot zij eveneens omsingeld

werden, en in 191, toen de Romeinsche consul Manius Acilius Glalrio op Antiochus den Groote en de Apfnlïörc rlnnrdnt. nnk" f.npri de lefraat M. Pordus

Cato over het gebergte trok om hen in den rug te vallen, de overwinning behaalde. Ook gedurende den Griekschen vrijheidsoorlog werd hier meer dan eenmaal gestreden (den 6den September 1821 en den 8sten en den 14den Juli 1822).

Tnermoreguiateur noemt men m uc natuurwetenschappen ieder werktuig, dat automatisch de verwarming van een zekere ruimte regelt naar de temperatuur, welke er heerscht. In de zui-

r , i _ 3L V -i. T :i,i.

vere natuurwetenscnappen worat net gcuiuiu uw

de temperatuur m Kieme ruimten tnagenurgj a+anfHmc+ior fp li mul pn (7, ip Thermostaat). in de tech¬

niek gebruikt men het in verbinding met centrale

verwarmingen, weiue zij uevnjuen van veie onaangenaamheden, terwijl zij ook een voortdurend

tnp7.ip.ht PTl —

h en

het regelen der verwarming naar thermometeropnamen onnoodig

maken. De thermoregulateur van Johnson bestaat hierin, dat een stuk metaal, dat voor temperatuurschommelingen zeer gevoelig is, zich bij stijgende temperatuur uitzet en met behulp van een passendmechanismeden warmtetoevoer naar het vertrek, waarin hij is opgesteld, afsluit. Als drijfkracht dient druklucht van 1 atmosfeer sp annin g of drukwater, dat rechtstreeks aan de waterleiding kan worden ontnomen. Bij den zoogenaamden temperateur (zie de afb.) wordt een geheelmet luchtvrije olie gevuld, hol lichaam A, door het medium, waarvan de temperatuur moet geregeld worden (in casu lucht), omgeven en verwarmd. De drukvermeerdering, welke daardoor ontstaat, plant zich door de buis B,welke met luchtvrij water is gevuld, voort naar" het uitzettingsli¬

chaam M in de messingbuis L. M. Destaat uit een dikwandige gummi buis, omgeven door een winding van metaaldraad Q, en van boven gesloten 1 door den stop P. Met P is de veerhuis N verbonden,

Sluiten