Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de bewaking van de kust. Het corps torpedisten van het Nederlandsche leger maakt deel uit van het wapen der artillerie en ligt te Brielle in garnizoen.

Torpedo, afgeleid van den sicLder- of beef-rog (torpedoïdei), wiens aanraking een electrischen schok veroorzaakt, noemt men een onder water werkend springmiddel, dat bij zeeoorlogen wordt gebruikt. Er zijn voornamelijk drie soorten van torpedo's: de automobile of visch-torpedo, de wakende en de slapende torpedo of mijn; om niet te spreken van de vroeger gebruikelijke spar- of sehok-torpedo's, die aan een stalen boom of spar vóór aan de torpedobooten gevoerd werden, om door den directen schok onder water van de torpedo tegen het boord van een vijandelijk schip, bij ontploffing een groot gat daarin te maken. De visch-torpecfo's zijn, na veel proefnemingen, zeer vernuftig uitgedachte projectielen in den vorm van een visch of sigaar (zie de afb.) die van af een oorlogsschip, een torpedoboot of een torpedo-vernieler (torpedo-jager), een onderzeeboot dan wel uit een torpedo-batterij aan den wal (voor het verdedigen van een vaarwater) geschoten, of zooals de term luidt: gelanceerd worden, om te trachten het boord van een vijandelijk schip onder de pantsering (2 è, 3 m. onder water) te treffen, en door de explosie een groot gat in het boord te slaan. Hierdoor zal, zoo al niet het schip zinken, dan toch verwarring of schade worden aangericht — vooral omdat de aanvallen met torpedobooten bij nacht of duisternis moeten geschieden — waardoor het schip voor korter of langer tijd niet zijn vroegere oorlogs¬

kracht bezit; m. a. w. met geheel slagvaardig is. De visch torpedo is bij alle marines vrijwel gelijk wat beginsel en uiterlijk voorkomen

aangaat, al moge dan de afmetingen, de prijs en het materiaal waarvan zij gemaakt zijn, verschillen. Zij is 5—7 m. lang, heeft 35—45 cm. doorsnede in het midden, weegt 300-500 kg. en kost 6000-7000 gld. Er bestaan voornl. 2 soorten visch torpedo's: de Whitehead- en de Schwarzkopff-torpedo; de eerste aldus genoemd naar den uitvinder Robert Whitehead en van staal, de tweede evenzoo naar den uitvinder genoemd, en van phosphorbrons. Nederland heeft alleen Whitehead torpedo's, voor het eerst in 1881 ingevoerd; vroeger zijn ook wel Schwarzkopff-torpedo's gebruikt.

De visch-torpedo bestaat uit (zie de afb.): 1) De kop, die 60—100 kg. nat schietkatoen bevat, dat bij ontploffing als dynamiet werkt en door de werking van een zoogenaamd pistool vóór in den kop, tot explosie gebracht wordt. Het pistool bestaat uit een door een veer een weinig uitpuilende pen, die door de botsing van de torpedo tegen het schip wordt ingedrukt, daardoor slagkwik doet explodeeren, dat op zijn beurt weer een hoeveelheid droog en geperst schietkatoen ontsteekt, terwijl dan dit laatste de eigenlijke lading van nat schietkatoen doet ontploffen. Hierdoor zal een gat in het boord worden geslagen van eenige meters middellijn. Aan den kop der torpedo zijn ook wel scherpe en stevige messen (nettensnijders) aangebracht, voor het doorsnijden der Bullivant-netten (zie Oorlogsschip, blz. 615).

2) De luchtkamer, gevuld met samengeperste lucht van 100 atm., welke dient om met de in (4) geplaatste kleme machine twee schroeven te'doen

draaien, waardoor, evenals bij'een gewoon stoomschip, de torpedo, nadat zij eenmaal geheel Jvrij jis geworden, zich van zelf in de aangegeven en\verlangde richting met 35—40 mijl snelheid per uur voortbeweegt (1 mijl = 1852 m.) over een afstand van 1000—3000 m., hetgeen natuurlijk afhangt van het doel dat men treffen wil. 3) De geheime kamer, waarin de diepteregelaar, welke de torpedo op de eens bepaalde diepte, 2,3 of 4 m. houdt. Omdat het vooral op die diepteregeling aankomt, opdat de torpedo niet onder het schip door zal gaan, is deze inrichting geheim, maar komt toch in hoofdzaak hierop neer, dat door den meerderen of minderen dmk van het water (naarmate de meer of mindere diepte waarop de torpedo zich bevindt) een klepje met veer wordt neergedrukt, waardoor een slinger beweegt binnen de torpedo, welke weder op zeer ingenieuze wijze door stangetjes een horizontaal roer achter aan de torpedo doet draaien, waardoor deze naar boven komt of dieper in het water daalt,naarmate dit roer naar boven of naar beneden wordt gedraaid. 4) De machine, die de twee in elkander loopende assen van twee schroeven (één rechtsche en één linksche) doet draaien. Deze beide schroeven aan het staartstuk van de torpedo zijn verschillend, ten einde de koerslijn van de torpedo zoo juist mogelijk te doen zijn, wijl één enkele schroef evenals ook bij gewone stoomschepen, de torpedo beslist van de rechte richting, hoewel niet veel, doet afwijken. Een rechtsche en een linksche schroef echter zullen elkander compenseeren. 5) De ballastketel en de tunnelruimte. Door het meerdere

Vischtorpedo.

gewicht,Mat in het voorste gedeelte van de torpedo door hare lading enz. is opgehoopt, zou de torpedo niet evenwichtig zijn en dient dus het achterste gedeelte geballast te worden. De tunnel is de ruimte waardoor de reeds genoemde schroefassen gaan. 6) Het staartstuk, waaraan zich de schroeven bevinden en eenig framewerk (raam), om deze bij het verwerken niet te beschadigen. In het staartstuk zit de geniaal ontworpen richting of koersregelaar van den Oostenrijkschen ingenieur Obry, welke dient om de torpedo niet of slechts een minimumvan hare oorspronkelijke richting te doen afwijken. Deze regelaar berust op de bekende wet vandengyroskoop, waardoor zijn as steeds dezelfde richting blijft behouden, mits hij snel blijft draaien. Wijkt de torpedo dus van hare richting af, dan zal hare as niet meer den zelfden stand ten opzichte der vaste as van den gyroskoop hebben, waardoor weder een paar stangen in beweging worden gebracht, die thans een vertikaal roer doen draaien, rechts of links, waardoor de koers van de torpedo verbeterd wordt.

De vischtorpedo, goed gesteld (ingeschoten) en afgeschoten in de goede richting, gaat automatisch recht op het doel af met de gewilde snelheid en corrigeert hare richting en dieptreding, zooals boven gezegd, zelf, wanneer beiden door de een of andere oorzaak mochten veranderen. De torpedo wordt

geschoten uit torpedo-buizen of torpedo-kanonnen

aan Doora van oorlogsschepen (zie aldaar), maar vooral aan boord van torpedobooten en torpedo-

Sluiten