Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Torrestraat is een zeeëngte tusschen de oostelijke noordkust van het vaste land van Australië en het eiland Nieuw-Guinea. Zij is ongeveer 185 km. breed, heeft vele eilanden en klippen, maar ook onderscheiden goede ankerplaatsen. Van de vele smalle kanalen wordt het Prince of Wales-kanaal door de booten, die tusschen Batavia en Brisbane varen, gebruikt. Het zuidelijk deel van de straat wordt door de zeelieden met den naam van Endeavourstraat bestempeld. De straat werd in 1606 door Torres ontdekt, in 1770 werd zij door Cook bezocht, in 1802 ontdekte Flinders het Prince of Wales-kanaal. De straat is rijk aan parelmoerschelpen en tripang.

Torreya is de naam van een plantengeslacht uit de groote familie der Coniferae, meer bepaaldelijk tot de Fanea behoorende. Zij gelijkt dan ook vrij veel op den Tams, maar komt weinig voor. De meest bekende soorten zijn: T. grandis uit het Che-Iiiang gebergte in Noord-China, door Fortunei in 1847 in Europa ingevoerd; T. nucifera van de Japansche eilanden Nippon en Sjikokoe; T. tamfolia uit Florida en T. calijomica uit Californië. De vermeerdering kan uit stekken geschieden, maar daar deze vermeerderingswijze aanleiding geeft tot zwakken groei, past men liever het zaaien toe.

Torricelli, Evangelista, een Italiaansch wis- en natuurkundige, geboren den 15den October 1608 te Faenza, studeerde te Rome onder leiding van Castelli, begaf zich in 1641 naar Galilei te Florence, om dezen bij de bewerking van zijn „Discorsi" ter zijde te staan, en werd in 1642 hoogleeraar in de wis- en natuurkunde te Florence, waar hij den 258ten October 1647 overleed. Hij schreef: „Trattato del moto" (1641) en bepaalde in zijn „Opera geometrica" (1644) de wetten van de uitstrooming van vloeistoffen uit vaten. In 1643 vond hij den barometer (zie aldaar) uit. Ook vervaardigde hij eenvoudige mikroskopen en verbeterde hij de verrekijkers. In zijn geboorteplaats werd een standbeeld voor hem opgericht.

Torshok, een arrondissementshoofdstad in het Russische gouvernement Twer, ligt aan de Twerza en aan een spoorweg. Zij is een der oudste steden van Rusland, bezit 30 kerken, onder welke zich de fraaie hoofdkerk bevindt, een op een fort gelijkend monnikenklooster, een godgeleerd seminarium, een kweekschool van onderwijzers, veel nijverheid, vooral van leer, borduurwerk en kant, een levendigen handel en 15119 inwoners.

Torsie noemt men de verandering, welke een staaf of draad ondergaat, wanneer de beide uiteinden in tegenovergestelde richting gedraaid worden, of wanneer het ééne uiteinde wordt vastgehouden en het andere gedraaid. Terwijl de lengteas daarbij onveranderd blijft, worden alle andere rechte lijnen, die men zich evenwijdig daaraan in het lichaam getrokken kan denken, schroef- of spiraalvormig gebogen en dus verlengd. De deeltjes, welke zich in die lijnen bevinden, krijgen daardoor ten opzichte van elkander een spanning, de elasticiteit der torsie genaamd, die hen in hun oorspronkelijken stand wü terugbrengen.

Torsiebalans is de naam van een instrument, dat dient om zeer kleine krachten te meten. Het berust op de wet, dat de weerstand, die elastische draden bieden, wanneer zij, aan het eene einde bevestigd, aan het vrije uiteinde om zich zelf gedraaid worden, evenredig is aan den hoek, om welken de draad gedraaid wordt. Het toestel be¬

staat uit een fijnen metalen draad, die in een glazen cylinder hangt en een horizontaal staafje draagt. Op de hoogte van het staafje is op den wand van den cylinder een indeeling aangebracht, waarop de afwijking van het staafje kan worden afgelezen.

De draad is boven in een beweegbare tap bevestigd, zoodat hij in eiken stand kan gebracht worden. Aan de tap is een schaal aangebracht, die aangeeft, welke torsiekracht gebruikt moet worden, om het staafje in een bepaalden stand te brengen. Brengt men het staafje op het nulpunt en laat vervolgens een afstootende kracht er op werken, dan wordt het uit zijn stand gebracht. Door draaiing van de tap kan men het weder op het nulpunt brengen. Uit de gebruikte torsiekracht kan men nagaan, hoe groot de afstootende kracht is geweest. Het toestel wordt vooral voor de berekening van de afstootende kracht van het magnetisme en de electriciteit gebruikt.

Torsk of Lom (Brosmius brosme). Zie Schelvisschen.

Torso of tronk noemt men in de beeldhouwkunst den romp van een beeld, dus een beeld, waaraan hoofd en ledematen ontbreken. Beroemd is de torso van Herakles, die in het begin der 17de eeuw in het Campo del Fiore werd opgedolven en zich in het Vaticaan bevindt.

Torstenson, Linnard, graaf van Ortala, een Zweedsch veldheer, geboren den 17dcn Augustus 1603 te Torstena in Zweden, werd, op 17-jarigen leeftijd, page van Gustaaf Adolf, vertrok in 1630 als kapitein der lijfwacht met den koning naar Duitschland, werd bij Neurenberg (3 September 1632) gevangen genomen, in 1633 uitgewisseld, voegde zich daarop bij het Zweedsche leger in Lijfland, keerde in 1635 naar Duitschland terug, nam tot 1639 onder Bemhard van Weimar en Banner deel aan veldtochten, vertrok daarna wegens jicht weer naar Zweden en werd aldaar in 1641 tot rijksraad benoemd. Na den dood van Banner zag hij zich tot opperbevelhebber van het leger in Duitschland benoemd, veroverde Glogau, Schweidnitz en Olmütz en vervolgens na een schitterende overwinning bij Breitenfeld ook Leipzig. Om zijn leger met de bezettingen van Silezië en Pommeren te versterken, trok hij daarmede in het voorjaar terug tot Frankfort aan de Oder, rukte daarop weder over de grenzen van Bohemen, bedreigde Praag en ontzette Olmütz. Ten gevolge van de oorlogsverklaring van Zweden werd hij in December 1643 naar Holstein geroepen en veroverde het geheele schiereiland met uitzondering van de vestingen Rensburg en Glückstadt. Daarop versloeg hij den 6aen Maart 1645 den keizerlijken generaal Hatzfeld bij Jankau en rukte voorwaarts tot aan de Donau bij Weenen. Om in Moravië vasten voet te verkrijgen, sloeg hij het beleg voor Brünn, maar de hardnekkige tegenstand van deze vesting, de verwoestingen, door een besmettelijke ziekte onder zijn troepen aangericht, en de vrede van Rakóczy met den keizer noodzaakten hem tot een terugtocht naar Bohemen. In 1645 gaf hij het opperbevel over aan generaal Wrangel en begaf zich naar Zweden. Koningin Christina verhief hem in 1647 tot graaf van Ortala en benoemde hem in 1648 tot gouverneurgeneraal van de westelijke grensprovincies. Hij overleed te Stockholm den 7"en April 1651.

Tortelduif. Zie Duiven.

Sluiten