Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

men den doorvoer van vreemde koopwaren door een land, waar noch de kooper, noch de verkooper gevestigd is. Vroeger werd de doorvoer belast, doch thans liggen de voorleelen van den doorvoer hoofdzakelijk in de vrachtgelden, welke aan spoorwegen, stoombooten enz. worden betaald. Zie verder Handel.

Transitowissels noemt men wissels, die door het buitenland op het buitenland getrokken worden en ook alleen in het buitenland betaalbaar zijn.

Trans-Kaspische provincie, in het Russisch Sakaspyskaja Oblastj, een provincie van het Russisch-Centraal-Aziatisch generaal-gouvernement Turkestan, wordt begrensd door Oeralsk, Chiwa, Bokhara, Afghanistan, Perzië en de Kaspische Zee. De oppervlakte bedraagt 554 860 v. km., het aantal inwoners 377 416. Aan de kust van de Kaspische Zee treft men het schiereiland Mangisjlak, de Golf van Karaboegas, de Balchanbaai met het eiland Tsjeleken en de Hassankoelibaai aan. Het N. van het land wordt door de hoogvlakte van Oest-Oert, het midden door de zandwoestijn Karakoem ingenomen, het Z. wordt besproeid door de Tedsjen en de Moerghab, die beide in de woestijn Karakoem eindigen. Op de grens met Perzië loopt een gebergte, dat zich onder verschillende namen tot de Balchanbaai voortzet. Van de rivieren bereikt alleen de Atrek de Kaspische Zee. De talrijke zoutmeren beslaan een oppervlakte van 989 v. km. Er heerscht een vastelandsklimaat met groote temperatuuruitersten. De gemiddelde jaartemperatuur bedraagt 14,3° C; inden winter, die slechts 2 maanden duurt, daalt de thermometer tot —26°, in den zomer stijgt hij tot 55° C. De bevolking woont hoofdzakelijk in oasen, aan de oevers van rivieren en aan de kust van de Kaspische Zee. Landbouw is alleen bij besproeiing mogelijk en levert alsdan tarwe, gierst, sesamzaad, rijst, katoen en vruchten. De hoofdbezigheid is veeteelt; in den winter echter gaat dikwijls meer dan V, van den veestapel wegens gebrek aan voedsel te gronde. De bodem levert zout, nafta, gips, ozokeriet, steenkool, zwavel, lialotrichiet en glauberzout. De handel heeft meest langs den TransKaspischen spoorweg plaats. De voornaamste uitvoerprodukten zijn wol, wollen goederen, katoen, graan, visch en huiden. De bevolking bestaat uit Toerkmenen, Kirgiezen, Tekinzen, Russen, Perzen, Armeniërs, Tataren enz. De hoofdstad is Aschabad. In 1869 stichtten de Russen in dit gebied het militaire station Krasnowodsk, in 1871 Tsjikisliar. In 1881 veroverden zij het gebied van de Tekke-Toerkmenen; in 1884 verkregen zij Merw.

Trans-Kaspische spoorweg-, sedert 1899 Centraal-Aziatische spoorweg genoemd, doorsnijdt de Trans-Kaspische provincie en het khanaat Boekhara. De lijn begint bij Krasnowodsk, een haven van de Kaspische Zee, en loopt over het fort Michailowskoje, Kisil Arwat, Aschabad, Merw en de stad Bokhara naar Samarkand. Deze afstand bedraagt 1433 km. De lijn loopt door een aantal oases. De aanleiding tot den bouw van den spoorweg was de nederlaag van generaal Somakin tegen de Tekke-Toerkmenen bij Gök-Tepe in 1879. In 1880 werd van uit de Kaspische Zee met den bouw begonnen. Na de bestorming van Gök-Tepe werd de bouw voortgezet en in 1883 werd het gedeelte

tot Kisil Arwat (231 km.) geopend. Na de onderwerping van Merw werd de lijn opnieuw verlengd; in 1886 was het gedeelte tot Tsjardsjoei aan de Amoe Darja, voltooid, in 1888 volgde het gedeelte brug, tot Samarkand.Over de Moergab ligt een lange over de Amoe Darja zijn 4 bruggen. In 1898 werd een zijtak van Merw naar Koesjk in exploitatie genomen. Een voortzetting van de Trans-Kaspische spoorweg is de lijn van Samarkand naar Tasjkent met zijtakken naar Andishan en Nieuw-Margelan, en de lijn van Tasjkent naar Orenburg (1904 geopend), waardoor een verbinding met den Siberischen spoorweg tot stand gekomen is. Een ververbindingslijn van het station Aris aan de lijn van Tasjkent naar Orenburg naar Kriwotsjekowo aan den Siberischen spoorweg is ontworpen. De Centraal-Aziatische spoorweg is van groot strategisch belang voor Rusland daar de heerschappij over Turkestan, Khiwa, en Boehara daardoor bevestigd werd. Ook in economisch opzicht, vooral voor het vervoer van katoen, heeft deze lijn groote beteekenis.

Trans-Kaukasië. Zie Kaukasië.

Transkei (Transkai) is een distrikt in het O. lijk gedeelte van de Kaapkolonie, gelegen aan den Indischen Oceaan tusschen de Groote Keirivier en Bashee. Het beslaat een oppervlakte van 6609 v. km. en telt (1904) 177 730 inwoners, waaronder 1707 Blanken; de overige zijn Fingo's, Kaffers en Beetsjoeanen.

Translateur. Zie Tolk.

Transleithanië noemt men dat gedeelte van de Oostenrijksch Hongaarsche monarchie, dat aan de overzijde van de Leitha gelegen is. Het omvat de landen van de Hongaarsche kroon, n. 1. Hongarije met Zevenburgen, de vrije havenstad Fiume met haar gebied en het koninkrijk Kroatië en Slavonië.

Transmissie noemt in de techniek de overbrenging van arbeidsvermogen en beweging, zoowel als de werktuigen, die daartoe gebruikt worden.Hiertoe behooren assen, wrijvings- en tandraderen, drijfriemen, stangen enz. Onder transmissie in het bijzonder verstaat men de as, welke in een fabriek of werkplaats de overbrenging en de verdeeling van het arbeidsvermogen van den motor op de verschillende machines tot stand brengt.

Transmitter (Engelsch = overzender) noemt men den toestel, welke dient om een telegram of een telefonische mededeeling af te zenden.

Transmutatie-theorie. Zie Descendentietheorie.

Transp&daansche Republiek is de naam van den zelfstandigen staat, die in 1796 door Bonaparte, na den slag bij Lodi, uit Oostenrijksch Lombardije werd gevormd. Hij werd echter reeds in 1797 met de Cis-Padaansche Republiek tot de Cis-Alpijnsche Republiek (zie aldaar) vereenigd.

Transpiratie noemt men liet doordringen van gassen en vloeistoffen door de capillaire openingen van de wanden der vaten, waarin zij zich bevinden. Zie verder Uitwaseming.

Transpiratie der planten noemt men de waterafscheiding der planten tengevolge van de verdamping aan haar oppervlakte. Zij is in de eerste plaats een natuurkundig verschijnsel, in omvang afhankelijk van de grootte van liet opperi vlak, waaraan de verdamping plaats vindt, ver-

Sluiten