Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kundig en hebzuchtig man, die zich zeiven en zijn souverein door zijn willekeurige handelingen gehaat maakte. Met de geldmiddelen ging hij weinig spaarzaam om. Het stichten van prachtige bouwwerken, de aankoop van kanonnen, geweren en pantserschepen, de aanleg van spoor- en telegraaflijnen enz. verslonden groote sommen. Alle hulpmiddelen, zooals het verhoogen der belastingen, het verpachten van domeinen, het besnoeien van de tractementen der lagere ambtenaren, werden uitgeput en veroorzaakten slechts toenemende armoede en ontevredenheid. Er werd geld geleend onder telkens meer bezwarende voorwaarden. Den 6den October 1876 verklaarde de Porte, dat zij niet in staat was, meer dan de helft van de verschuldigde rente te betalen, terwijl zij voor de andere helft 5-procents schuldbrieven wilde afgeven, die later tegen specie zouden worden ingewisseld. Alle pogingen tot verbetering van den slechten toestand waren echter vruchteloos. In Juli 1872 was Makmoed reeds verdreven, en zijn opvolgers bezweken telkens na korten tijd voor de listen van den Russischen gezant Ignatiew, totdat eerstgenoemde in Augustus 1875 in zijn waardigheid werd hersteld. Rusland toch wilde zijn invloed in het Oosten herwinnen, en daar genoemde gezant Griekenland als een gevaarlijken mededinger beschouwde, trad hij niet meer in de eerste plaats op als beschermer der Orthodoxe Kerk, maar als die der Slavische onderdanen in Turkije. Door hem aangespoord, wenschten de Bulgaren te worden losgemaakt van het Grieksche patriarchaat te Konstantinopei en verkregen in 1870 een afzonderlijk exarchaat. In October 1870, gedurende den Duitsch-Franschen Oorlog, eischte Rusland de opheffing van de bepaling, dat het geen oorlogsschepen mocht hebben in de Zwarte Zee en op de Conferentie te Londen in Maart 1871 moest de Porte zich voegen naar de wenschen van Rusland, die door Bismarck werden ondersteund. Na dien tijd zette Ignatiew zijn pogingen voort, om de invoering van een goed bestuur in Turkije te beletten, dit rijk van de overige staten van Europa te vervreemden, onrust te zaaien in het binnenland en alzoo de volkomen onderwerping der Turken aan den invloed van Rusland te bevorderen, en het gelukte hem, Makmoed door omkooperij en den sultan door het vooruitzicht van ondersteuning van het plan van troonsopvolging van de zijde van Rusland geheel en al aan zijn gezag te onderwerpen.

In 1875 ontstond, ten deele wegens de drukkende belastingen een oproer in de Herzegowina.Door twee versterkte legerkampen bedreigde Turkije Servië en sneed tevens den weg af aan de Montenegrijnen, zoodat het oproer zich tot de woeste bergstreek bepalen moest. Ignatiew echter bewerkte, dat de Turksche troepen verwijderd werden van de grenzen van Montenegro. Te Saloniki werden den 7aen Mei 1876 de Duitsche en de Fransche consul bij een oploop door dweepzieke Mohammedanen vermoord. Wel haastte zich de Porte, daarvoor voldoening te geven aan de Groote Mogendheden, doch kon niet verhinderen, dat zij meer en meer aan haar lot werd overgelaten. Rusland maakte hiervan gebruik en wist de toestemming der beide Keizerlijke Hoven te verwerven tot het memorandum van Gorlsjakow, waarin de schuld van het mislukken der bevrediging van de Herzegowina geheel en al op den sultan werd geladen en een wapenstilstand

gevraagd van twee maanden, om met de oproerlingen te onderhandelen. Ook de overige Mogendheden, met uitzondering van Engeland, hechtten haar goedkeuring aan dat staatsstuk.

Reeds lang had de Turksche bevolking ingezien, dat Rusland den val van Turkije beoogde en hierbij geholpen werd door de zelfzucht en het onverstand van den sultan en den vizier. Den 10aen Mei 1876 eischten de softa's (studenten) het ontslag van Makmoed, de verwijdering van Ignatiew en den oorlog tegen Montenegro. Tevergeefs trachtte Abdoel Azis zich te redden door een populair persoon,Mehemed Roesjdi, tot groot-vizier te benoemen, hij had de volksgunst verloren. Den 298ten Mei vereenigde zich de nieuwe groot-vizier met den minister van Oorlog Hoessein Avni en met MidhatPasja, om den sultan af te zetten en diens oudsten zoon Moerad V op den troon te plaatsen. In den nacht van den 30sten Mei kwam de paleisrevolutie zonder bloedvergieten tot stand. De afgezette sultan werd op bevel van de ministers den 4den Juni in zijn paleis om het leven gebracht, men gaf voor, dat hij zich zelf had gedood. Den löaen Juni werden 2 ministers, waaronder Hoessein Ami. in het paleis van Midhat-Pasja door een Tsjerkessischen officier vermoord. Inmiddels was op aanstoken van Rusland een oproer uitgebarsten in Bulgarije, waar men de Mohammedaansche ingezetenen zocht uit te roeien, doch het werd door de Turksche troepen weldra gedempt. Inmiddels had ook Servië zijn toebereidselen voleindigd, en zijn manschappen rukten over de grenzen, om, zooals vorst Milan in een manifest van den 2den Juli verzekerde, den vrede in de oproerige gewesten te herstellen. Rusland voorzag Servië van geld, wapens, munitie en krijgsvolk. Overwinningen bij Alexinatz (in het laatst van October) openden voor de Turken den weg tot in het hart van Servië, maar zij moesten hun tocht staken na de ontvangst van een telegram van keizer Alexander 11 uit Livadia (30 October 1876), waarin hij hen bedreigde met het afbreken van alle diplomatieke betrekkingen, zoo zij niet binnen 24 uur een einde maakten aan hun vijandelijke beweging tegen Servië# Inmiddels was Moerad V krankzinnig geworden en den 31Bten Augustus opgevolgd door zijn broeder Abdoel Hamid II. Deze onderteekende, in de hoop, dat hij Rusland door toegevendheid zou ontwapenen, de acte van den wapenstilstand, riep zijn troepen uit Servië terug en sloot met dezen staat den 288,en Februari 1877 een vrede, waarbij dit land terugkeerde tot den toestand, waarin het zich vóór den oorlog bevond (status quo ante).

Na het sluiten van dezen wapenstilstand had Engeland, om een oorlog van de Porte tegen Rusland te voorkomen, het houden van een conferentie voorgesteld, waarop men onder handhaving van de onschendbaarheid van het Turksche rijk beraadslagen zou over de administratieve zelfstandigheid der Slavische Balkangewesten. Toen deze te Konstantinopei vergaderde, deed MidhatPasja, sedert kort groot-vizier, den sultan een grondwet afkondigen, waarin volkomen gelijkheid voor de wet ten behoeve van alle onderdanen der Porte was vastgesteld. De Conferentie eindigde dan ook zonder belangrijke uitkomsten op te leveren. Nadat zij haar besluiten zooveel mogelijk had verzacht, werden deze door Midhat aan den Grooten Diwan, in eene vergadering van 200 aanzienlijken

Sluiten