Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Bladz.

de nadeelen dier invoering op te heffen. — Verhouding tusschen loon en grondrente. — Bevolkingstoename kan leiden tot vermindering van het aandeel der arbeidersklasse in de beschikking over de bestaansmiddelen. Die toename heeft plaats in een meetkundige, deze in een rekenkundige reeks. Het evenwicht wordt hersteld door de werking van allerlei economische verschijnselen (Malthds). — Bevolkingstoename doet de grondrente stijgen, het loon drukken. De loonregeling in Australië. — Groot belang van individueele beperking der procreatie, vooral in arbeiderskringen, om aldus te komen tot betere voeding en opvoeding en daardoor tot een hooger productiepeil. — De overheid als werkgeefster moet zorgen voor, zelfs een voorbeeld geven in het scheppen van goede arbeidsvoorwaarden voor haar personeel. In de loonsbepaling echter mag zij niet te zeer van de algemeen gebruikelijke afwijken. Invloed van de voorschriften voor bestekken. — De overheid als wetgeefster moet bij de regeling der arbeidsverhoudingen zorgen voor steun aan en bescherming van de zwakste partij d. i. niet altijd de werknemer. Maatregelen tot verzekering van een behoorlijk minimumloon. Loonraden en vakvereenigingen. — De Australische loonwet en loonraden. Geen stakingen voorkomen. — Minimumloon in de Engelsche mijnindustrie. De staking van 1913. De nadeelen uit een onvoordeelige productie als gevolg van toevallige omstandigheden mogen niet ten laste en voor risico

van de arbeiders gebracht worden 59

HOOFDSTUK Y.

De ondernemerswinst.

Eerst laat komt de ondernemerswinst als aparte categorie op den voorgrond. Overwegende positie van den ondernemer. Een slechte uitvoering bederft een goed opgezet werk, maar een slecht opgezet werk is niet door een goede uitvoering te redden. — Aan het hoofd van elk bedrijf moet iemand staan met leiderskwaliteiten. De ondernemer is niet de eenige die risico draagt; ook de kapitalist, grondeigenaar en arbeider dragen die, maar hij is de eenige die het bedrijf beïnvloedt. — Wenschelijkheid van een groote keus van ondernemers. Uit het kleinbedrijf komen de menschen met groote capaciteiten. Geen verscherping van de beweging naar het grootbedrijf. De socialistische organisatie nadeelig in dit opzicht. — Alleen t. a. v. bedrijven waar de techniek overheerscht, is het onverschillig of ze door de overheid of door particulieren uitgeoefend worden. Zij vormen de

Bladz.

minderheid; overheerschend commerciëel element in de meeste bedrijven. — De kansen op verwezenlijking van het socialistisch ideaal steeds geringer. — De ondernemer geen absoluut monarch. Goede leiding vereenigbaar met collectieve contracten. Middelen om, met behoud van een goede leiding de belangen der werklieden te bevorderen. — Hoogte van de ondernemerswinst. Sterke invloed op het kleinbedrijf van den stand van het arbeidsloon. Overgang van de positie van arbeider tot ondernemer en van ondernemer tot arbeider, bij klein- en bij grootbedrijf. — Uitwisseling tusschen de verschillende bedrijven minder vlot bij het grootbedrijf. Redenen. Kapitalisatie van buitengewone winsten, van het premieinkomen, ter voorkoming van concurrentie en ingrijpen door de overheid. Over-kapitalisatie der Amerikaansche trusts. — Speculeeren als bijkomstig element van een bedrijf. — Ongunstige reputatie der beroepsspeculanten; reden daarvan. — Gunstige werking der beroepsspeculatie, ongunstige van de actie van speculantenpartijen . ... 76

IV. HET MAATSCHAPPELIJK INKOMEN.

HOOFDSTUK I.

Definitie en onderscheidingen.

Verdeeling van het maatschappelijk inkomen uit de productie verkregen. Andere bronnen van inkomst. — Belang voor een land om door buitenlandsche producten te worden overstroomd; voordeel van grooter import dan export. Echter onafhankelijkheid van het buitenland t. a. v. de bestaansmiddelen. Toekomst aan de landbouwlanden; Indië moet geen nijverheidsstaat worden. — Invloed der Staatswerkzaamheid bij de bepaling van het inkomen. — Onjuiste verdeeling in originair en afgeleid inkomen. Van afgeleid inkomen alleen in enkele gevallen sprake. — Nut van het begrip inkomen. Definitie. Nut voor fiscale beslissingen van wetenschappelijke begrippen. — Verschillende onderscheidingen. — Beteekenis van het inkomen voor de prijsvorming. — Invloed van de overheidswerkzaamheid op de vorming van het inkomen. — Tegenstelling tusschen vermogens- en arbeidsinkomen. Het probleem der productie van meer belang dan dat der verdeeling . 86

HOOFDSTUK II.

Protectie.

Opvoering der productie d. m. v. protectionistische maatregelen; goed recht hiervan; beste vorm. Nadeel van invoerrecht. De graanrechten 95

Sluiten