Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eenig belang had er een. Een derde soort van scholen waren de parochiescholen. Reeds onder Karei den Grooten werden zij hier en daar opgericht. Later gingen zij, tengevolge van de invallen der Noormannen en de verwarring der 10e en lle eeuw, te niet. Allengs verrezen zij hier en daar weder, zoodat in de 14e en 15e eeuw alle steden en de meeste dorpen van ons land hun eigen parochiescholen hadden. Ook deze stonden onder het toezicht der geestelijkheid en werden uit haar bezittingen onderhouden" J) Geheel in overeenstemming met dezen katholieken geschiedschrijver getuigt de proiestantsche hoogleeraar Blok: „In de kleine dorpen van het afgelegen Friesland zelfs bestond gelegenheid om onder leiding der geestelijkheid elementaire kennis van lezen en schrijven te verkrijgen, een feit, dat wijst op vrij algemeene verspreiding van het lager onderwijs. Geen beschuldiging tegen de geestelijkheid is onbillijker dan deze, dat zij zich aan de wetenschap en het onderwijs in dien tijd niet gelegen heeft laten liggen; integendeel zij heeft den fakkel der kennis in die onbeschaafde tijden brandende gehouden, zooveel zij vermocht" 2).

Tegenover de lasterlijke bewering der Protestanten, dat de Katholieke Kerk in de eeuwen die de hervorming voorafgingen, het onderwijs der jeugd zou hebben verwaarloosd, mogen wij in volle waarheid met Tarsot, dien niemand van ingenomenheid met de Katholieke Kerk verdenken zal, besluiten: „Bij den aanvang der middeleeuwen begreep de Kerk, dat de volksopvoeding haar plicht was, en zij heeft getracht, dien plicht getrouw te vervullen. In de 13e eeuw werd er omtrent geen enkele plattelandsgemeente gevonden, die haar school niet had" 3).

Terwijl het volksonderwijs zich meer en meer ontwikkelde, bloeiden de hoogescholen, die aan de Pausen van Rome haar ontstaan of minstens haar bloei en ontwikkeling danken. Niet minder dan 26 van de 46 hoogescholen, die tot het

*) Algemeene Geschiedenis des Nederl. Volks, IV, 187. 2) Geschiedenis des Ned. Volks, I, bl. 272. 3) Les Êcoles et les Écoliers a travers les ages, p. 146.

Sluiten