Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gens Bericht van den Drucker aen den Leser;) alder"meest gevolgt de Testamenten, die te Geneue gedruckt „zyn A°. 1555 en 66" enz. enz.

" Uit de woorden tusschen haken schijnt te mogen worden afgeleid, dat Le Long een exemplaar heeft gekend. Maar hoe is het dan te verklaren, dat zgn opmerking Folio en Duodecimo voor het minst onvolledig is?

Het eenig thans bekende exemplaar is Octavo. En vooral hoe is het te verklaren, dat Le Long in het geheel niet spreekt over den vertaler, wiens initialen toch onder het voorbericht staan ? Of is dat alleen in de Octavo editie het geval en niet in een misschien door Le Long gekende Folio en Duodecimo-uitgave ? Eenigermate kan ons wellicht helpen, wat Le Long blz. 722 vermeldt. Hh" heeft het daar over den eersten druk van den Deux-aesbgbel en deelt mede, dat bg dien eersten druk tweeerlei N. T. voorkomt, „by sommige d' eerste Druk, van den Jaare 155». Gelijk 'er onze waarde Vriendt, de Geleerde en *Eerw. Heere Jacob Isebrandi Harkenroht, Predikant en "Rector te Appingendam, volgens syn Eerw. Missive van 24 Augusty Ao. 1726. een gebruykt heeft, tot desselfs ''deftig Boekje, genaamt Embdens-Herderstaf, pag. 6. Maar "by de meeste, ook by ons Exemplaar, is het Nieuwe "Testament gebonden, 't welke eygentlyk tot dese Bgbel 'in den Jaare 1561 gedrukt is"; enz. Dat alles is niet geheel duidelijk. Waarschgnlgk is de bedoeling deze. In 1559 verscheen ook een folio-uitgave van het N. T. Achter sommige exemplaren van Van Wingen's O. T. is eenvoudig die folio-editie van 1559 gebonden, achter andere een nieuwe druk van dit N. T. (verbeterd door Van Wingen P zie Aant. 2) uit 1561. En misschien heeft Le Long het N. T. van 1559 alleen gekend uit de mededeelingen van Harkenroht. Dit zou znn onvolledige of onjuiste opmerkingen van blz. 718 verklaren.

Doedes heeft ook over het N. T. van 1559 gehandeld3). Hij noemt het een tweeden druk van ütenhove's N. T. Dat kon de nauwkeurige Doedes niet geschreven hebben, indien hg een ex. had gekend. Toch heeft hg er één be-

Sluiten