Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

maken. En de groote cultuurproblemen of religieuse en kerkelijke vraagstukken even oplossen gaat boven mijn vermogen. Dat kan maar niet zoo even. Hoe hard de tijd ook roept, daar moet tijd over verloopen. Dat groeit meer dan het gemaakt wordt.

Wat ik wil is dit : aan de jongeren toonen, dat ik iets van hunne moeiten meevoel en de ouden doen begrijpen, dat het "alles niet zoo eenvoudig is en glad loopt als zij vroeger wel eens dachten of althans voorgaven te denken. Allerminst nu. Dat zal het komen tot het : „Rust mijn ziel, uw God is Koning", dit eerst en alleen verkregen wordt, als onze ziel onrustig en beroerd is geweest en heeft leeren verlangen naar God, dien God, Die ook in de barnende stormen van onze tegenwoordige menschheid regeert door den Koning der koningen, Jezus Christus, Wien alle rnacht in hemel en op aarde geschonken is.

Eenvoudig is het niet om den nieuwen geest te benoemen. In de laatste helft van de vorige eeuw kon men spreken over "den geest van het materialisme, dat alles verkilde, bevroor, entgoddelijkte en daardoor ten slotte in strijd kwam met het wezen van den mensch. Dat is voorbij : „De ziel heeft overwonnen" en die overwinning gaat voort en werkt door. Maar het warmer leven, dat opkwam, spreidt nu zooveel energie ten toon, dwingt naar voren en naar buiten op zooveel manieren, dat beperking vanzelf geboden is, als men zijn ritselingen, wilt ge, zijn forschen wind, ik zou haast zeggen, zijn onstuimigen orkaan, benaderen en bespreken wil.

De nieuwe geest is voor mij een complex van stroomingen op geestes- en geestelijk gebied, die overal, zij 't al in dezen tijd niet voor het eerst, dan toch' in nieuweren vorm op allerlei terrein naar boven komen en volkerenwereld, maatschappij, staat en kerk, om maar niet meer te noemen, beroeren.

Op enkele verschijnselen wil ik u wijzen.

Sluiten