Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dégelijk in de nasporingen van de krachten der natuur ett in de onbegrensde ruimten der hemelen erkend, waarom wordt nu juist de zwakke la Lande genoemd? Hij staat ook in kennis beneden zoo vele andere, betere denkers.

En toch, hoe bedroevend mijne gewaarwordingen waren, toen ik daar het materialisme zonder eenig hulsel gewaar werd; bijna even pijnlijk werd ik aangedaan, toen ik den anderen dier beide geleerden hoorde. Eene stelling, die ik meest altijd op het gebied der wijsbegeerte eh der godsdienst had gehuldigd gezien, het dualisme van den mensch, het bestaan van dien mensch uit ligchaam en ziel. werd behandeld als eene verouderde zaait, en daarvoor werd in plaats gesteld het monisme. Alzoo de mensch, hoezeer hij door alle tijden henen, bij beschaafden en onbeschaafden, bijna altijd het denkbeeld gehuldigd heeft van ligchaam en geest, verkeerde in eene dwaling. De mensch is eene éénheid; het was alles vergissing, wat eeuwen lang, door zoo vele geleerden werd vastgesteld. Geen ziel en ligchaam in wederzijdsch verband; maar één wezen is de mensch. Maartij, Hoogleeraar! die als met eene magtspreuk zegt, dat er geene gronden bestaan, om een dualisme in den mensch aan te nemen, zegt gij dit van u zeiven of hebben het anderen voor u gezegd en neemt gij slechts hunne woorden over? Zegt gij het van ü zeiven — maar dat kan toch niet zijn; het zoude u niet als groote bescheidenheid toegerekend worden, wanneer gij meendet, dat zoo vele groote mannen blind waren geweest, en gij alleen den steen der wijzen zoudt hebben ontdekt ? Zegt gij het anderen na, dan hadt gij hunne bewijsredenen naauwkeuriger moeten toetsen. Wat zeggen zij ten bewijs van hetgeen door u opgegeven is: het dualisme heeft geene titels om zijn bestaan te bewijzen ? — Maar wanneer nu de toestand van den menschelijken geest en zijn verband met het ligchaam eens zoodanig is, als men die bijna altijd heeft opgegeven; eens ware, als die van stof en geest, dan is immers een bewijs voor zooverre het de geest betreft, in de gewone vormen, bijna onmogelijk. Mag dan de dualist niet met even veel regt vragen aan den monist of materialist: bewijs gij het onmogelijke van zulk een verband, en bier

Sluiten