is toegevoegd aan uw favorieten.

Twee brieven over het materialisme

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en dit vertoont zich slechts in de boeken of bij bespiegelende denkers; maar ook een praktisch, en dit heeft invloed op leven en handelen.

De theoretische naturalisten zijn in het werkelijke leven onsehadehjke personen; want hun stelsel vooronderstelt eene hooge mate van verstand en beschaving van den geest. Daarom zullen zulke menschen zich in de wereld even zoo gedragen, als of zij van de zuivere grondwetten der zedehjkheid overtuigd waren. Zij onderscheiden zich enkel in den grondregel van hun gedrag en doen alles uit slimheid en om hun eigenbelang; terwijl de zedelijke mensch naar de volstrekte wetten van den wereld der geesten handelt en alzoo uit achting voor zich zeiven, zijne eigene persoonüjkheid en de persoonlijkheid van alle redelijke wezens. De naturalist maakt zijn verstand cijnsbaar aan zijne lusten en begeerten; de zedelijke mensch onderwerpt alles aan een zedelijk doel. De zedelijke mensch is op wijsheid en schranderheid, gevatheid en beschaving gesteld, om zich daardoor tot deugd te verheffen; de naturalist is ook daarop gesteld, om zoo veel mogelijk aan zijne neigingen te voldoen. Men zal daarom ook vinden, dat de theoretische naturalisten gewoonlijk zeer bruikbare praktische menschen zijn. Hetgene zij missen, heeft betrekking tot hen zeiven, namelijk de overtuiging van de zedelijke bestemming des menschen, van den persoonlijken voortduur en de daaruit voortvloeijende onschatbare verheffing van den geest en tevredenheid met zijn bestaan, van het bestaan van God en eene wijze "Voorzienigheid en wat daaraan nog meer verbonden is.

Geheel anders is het gelegen met den praktischen naturalist. Dit is in het algemeen genomen ieder, bij wien het lager begeervermogen of de lust der zinnen den grondregel voor het gedrag oplevert. Wie het voorwerp van eene lagere begeerte ook theoretisch als het hoogste goed vaststelt en daarnaar zijne praktische wijze van handelen inrigt, die is een consequent materialist. Hier op aarde vinden wij de zoodanigen zeer weinig; maar des te meer stelsellooze naturalisten, die met gedachten en woorden de grondstellingen en het stelsel van het materialisme loochenen, maar in hun gedrag toonen, dat zij het zijn toegedaan. Zop zijn er natu-