Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schouwing is die, welke de verschijnselen verklaart naar analogie van zulk een mechanisme. Hierbij wordt dus elk bestaan van een innerlijk geheel, en alle werking van een zoodanig geheel, principieel ontkend.

2. De organische opvatting in de Gereformeerde gedachtenwereld.

In de hedendaagsche Gereformeerde gedachtenwereld speelt het woord „organisch" en in verband daarmede de organische opvatting eene belangrijke rol. Deze rol is niet beperkt tot de Schriftbeschouwing, noch ook tot de theologie in het algemeen. Ik herinner hier slechts, hoe op meer philosophisch terrein Dr. Bavinck heeft uiteengezet, dat de Christelijke wereldbeschouwing krachtens haar aard op den naam van „organische wereldbeschouwing" aanspraak moet maken.1)

Nu bleek ons in het voorafgaande eenerzijds, dat het voorstaan van eene organische opvatting allerminst een uitsluitend kenmerk der Gereformeerden js. Dezen pretendeeren dit dan ook niet, maar erkennen veeleer, dat zij met het op den voorgrond stellen dezer opvatting zich aansluiten bij een karakteristieken trek van het hedendaagsch bewustzijn. Zoo heeft Prof. Geesink het uitgesproken ten opzichte van de ethiek:2)

„En wanneer ik nu spreek van aansluiting voor de ethiek ook aan het heden, dan bedoel ik hier met name die gedaanteverwisseling van het bewustzijn die zich in het heden kenmerkt door den overgang van het mechanische tot een betere erkenning van het organische. Kort uitgedrukt, of wij ons het universum denken als een kunstig ineengezette machine, waarbij alles werkt door druk en stoot, dan wel als een levend organisme, waarvan de immanente kracht alle deelen samenhoudt en op en voor elkander doet werken."

Toch staat het aan de andere zijde weer niet zoo, dat de organische opvatting een uitvinding van onzen tijd zou zijn, en even-

*) Dr. H. Bavinck, Christelijke Wereldbeschouwing2, Kampen 1913. 2) Dr. W. Geesink, De Ethiek in de Gereformeerde theologie, Amsterdam 1897, bl. 65.

Sluiten