Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is zoo uitvoerig en bevat zooveel namen, dat de lezer gevaar loopt door de boomen het bosch niet te zien, maar niettemin is hier een goudmijn, of liever een schatkamer, waaruit ieder, die zich met deze stof bezig houdt, het noodige kan vergaderen.

De geschiedenis van de verhouding der Christenen tegenover de Joden biedt menige onverkwikkelijke bladzijde, en bij de pogingen, die men gedaan heeft om de Joden tot Christenen te maken, heeft men er soms allerzonderlingste methoden op na gehouden, De geschiedenis der Zending, afgezien natuurlijk van den N. T.schen tijd, begint feitelijk eerst met het Piëtisme, evenals dit met de Protestantsche Zending onder de heidenen het geval is, zoo men de O. I. Compagnie daarbij niet medetelt.

Immers de Middeleeuwen met haar bekeering door middel van belooning, geweld en strijdschriften, den Hervormingstijd met zijn voorschrift: van gedwongen aanhooren eener preek, waarbij zelfs een presentielijst te pas kwam, en ook de tweede helft derzeventiende eeuw, den tijd der geleerde polemiek, kunnen wij gerust onbehandeld laten. Een uitzondering moet ik alleen maken voor Esdras Edzard (1629—1708) in Hamburg, die in het „KleinJerusalem" honderden Joden, naar het verhaal luidt, voor Christus won, terwijl slechts 2'/2 °/o afviel. Zijn proselietenkas schijnt nog altijd te bestaan. En dan mag ons eigen land ook wel genoemd worden. Immers Amsterdam, dat sinds 1598 zijn Synagoge had voor de Portugeesche Joden, werd het „Groot-Jerusalem" genoemd om de vele Joden, die het herbergde, en onze kerken waren dus vanzelf wel gedwongen om zich met hen bezig te houden. De Dordtsche Synode liet zich niet onbetuigd, die van Utrecht in 1670, van Delft in 1676, van Leiden in 1678 hadden alle hare wenschen en besluiten. Men vond het noodig, dat de Overheid

Veel beknopter is Lic. Dr. G. H. Dalman in Kurzgefasztes Handbuch der Mission tater Israël. Reuther und Reichard. Berlin 1893. Een zeer overzichtelijk boekje is van Pastor E. Schaeffer: Materialien und Richtliuieu zur Judenfrage unserer Tage C. Bertelsmann. Gütersloh 1921. Dit werkje behandelt in het kort de geheele Judenfrage, als wier oplossing ten slotte het Evangelie wordt aangeprezen. Aan wie geen' uitvoerige studie kan maken en toch in het onderwerp belang stelt, kan ik het laatste boekje zeer aanbevelen.

Sluiten