Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

staat tot de kerk liberaal *). Dat wil niet zeggen, dat de Nederlandsche staat een liberale staat is; in zijn economische en sociale politiek kan hij zeker niet-liberaal zijn, terwijl hij terzelfder tijd tegenover de kerk wel liberaal is. Men hoede zich voor te simpele etiketten. De toestand is in werkelijkheid ook zoo. Men kan immers in den laatsten tijd moeilijk volhouden, dat de Nederlandsche staat in zijn sociale en economische politiek liberaal is, gezien het sterke ingrijpen van de overheid in het sociale leven (sociale verzekeringen, arbeidswetten) en in het economische leven (Crisiswetten, Vestigingswet Kleinbedrijf, Wet op het verbindend verklaren van ondernemersovereenkomsten, enz.).

Niet alleen ten aanzien van de kerk is de Nederlandsche staat liberaal, principieel wil de staat de gewetens zijner onderdanen zooveel mogelijk vrij laten. Algemeen bekend is het voorbeeld van de Dienstweigeringswet, waarin de staat zich zelf bereid toont halt te maken voor de overtuiging van hen, die gewetensbezwaren hebben tegen den militairen dienstplicht. Minder bekend, maar eveneens typeerend is de bepaling van art. 5 lid 2 van het Crisisorganisatiebesluit, berustend op de Landbouwcrisiswet, waarbij wederom de staat zelf eerbiedigt de bezwaren van hen, die om der geweten wille niet vrijwillig lid van een crisisorganisatie willen worden (en de geheele regeling van de zeer diep ingrijpende landbouw-crisisbepalingen berust op „vrijwillige" toetreding tot de crisisorganisaties). Er zijn n.1. menschen, die van geen enkele menschelijke en dus h.i. zondige organisatie lid willen worden. Aan de crisismaatregelen houden zij zich overigens precies. Hebben zij ook daartegen gewetensbezwaar, en ook dat komt voor, bijv. ten aanzien van het oormerken van varkens, dan moeten zij maar afstand doen van hun varkens. Hetgeen ook voorkomt. Deze wensch van den staat om aan belangrijke echte gewetensbezwaren tegemoet te komen, mag m.i. een uitvloeisel van Protestantsche beginselen genoemd worden.

Sluiten