Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de Atheènsche democratie op haar glanspunt. Niemand kan ontkennen, dat-Athene toen niet groote dingen heeft tot stand gébracht. Als zeemogendheid, in bouw- en beeldhouwkunst, in zijn letterkunde heeft dit gemeenebest een schitterende reputatie verworven.

Dat het gebouw der Atheènsche democratie zoo spoedig scheuren vertoonde en instortte, is niet aan de democratie als zoodanig te wijten. Op enkele oorzaken ervan komen wij straks terug.

Ook in den nieuweren tijd greep een democratisch proces plaats. Wij moeten ervoor teruggaan tot in den tijd vóór de Reformatie.

Aan het einde van het duistere feodale tijdvak der Middeleeuwen werd het volk steeds meer mondig. Het gevoelde zich steeds meer de voogdij van geestelijkheid en adel ontwassen. De persoonlijkheid ontwaakte en vroeg haar rechten. Ook de Hervorming is als een verschijnsel van den geestelijken groei des volks te begrijpen. In de daarbij veranderde godsdienstige denkbeelden treedt dit klaar aan het licht. De „genade" is hier niet» iets zakelijks meer, dat door de hand des priesters wordt toegediend en „ingegoten", maar een verandering in de persoonlijke verhouding van den zondigen mensch en zijn God, Op het persoonlijke geloof valt de nadruk.

Zeker hebben voor de democratiseering zoowel geestelijke machten als maatschappelijke toestanden samengewerkt. Daar waren ten slotte tal van oorzaken voor dit proces. Geven wij thans een schets van deze wording.

Eerst had de adel alleen als grootgrondbezitter politieke rechten. Maar weldra trad de hoogere geestelijkheid hem terzijde. De kerk bezat een groot deel van het land. Bisschoppen werden daarom leenheeren. De derde stand, die zich in de steden ontwikkelde en daar tot

Sluiten