Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

samenleving au fond nog niet aangetast. Immers de vraag komt op: is deze belemmering vrucht van de maatschappelike struktuur of van de onzedelikheid van anderen? zodat bij het rein zedelik handelen der anderen, de samenleving naar maatschappelike samenstelling voor ons geen beletsel naar 'de daad zou wezen.

Indien ieder mens zedelik handelde, zou deze samenleving dan een hinderpaal wezen?

Wij geloven van niet. Wezenlik is deze samenleving gevolg van de mens, niet de mens gevolg van de samenleving.

De revolutionair brengt de ondeugden die de mens ontsieren, terug tot de ekonomiese samenstelling der maatschappij, de reformist weet reeds hoe deze mens in dit proces domineert. Wij zeggen met de dichter:

„Op de bodem dezer vragen, Ligt der wereld zondeschuld".

Geeft het sosialisme ons waarborg, dat de nieuwe samenleving nieuwe mensen scheppen zal? De revolutionairen zeggen van ja, de reformisten weifelen tussen een beslist ja en neen, wij zeggen: neen.

De omstandigheden maken de mens, zegt de revolutionair en menige reformist zegt het hem na.

Doch één vraag als tegenwerping. Vanwaar dan het verschijnsel, dat de ene gasdirekteur, vader van een groot gezin, zelf onbemiddeld, met een kleine bezoldiging, bij een grote kans, niet bezwijkt voor het aanlokkelik aanbod van de fabrikant, en dat de andere onder betere verhoudingen nochtans bezwijkt?

De starre dogmatiese revolutionair zit gevangen in leerstellige kluisters, hij staart zich blind op de maatschappij, doch wij vragen de reformistiese sosialisten of het redelik is te verwachten, dat mensen die hier niet ethies handelden, dan wel zedelik zullen handelen in een andere samenleving?

De revolutionaire maksist is dogmaties verouderd, en hij staat vierkant tegen elke godsdienstige levenshouding. De reformist moet ons overtuigen, dat ethies een nieuwe maatschappij-

Sluiten