Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

liefde in den weg; en daarom: Weg met de nationale grenzen en alles wat daarmede in verband staat, om te komen tot het heerlijke en aUes-overweldigende: Gij zijt allen broeders.

Dat laatste antimilitairistische of antinationale argument is eigenlijk het eenige dat de moeite waard is door ons hiér te worden besproken.

IS het waar, dat vaderlandsliefde de algemeene broeder» schap der menschen in den weg staat?

Wie eenigszins kalm nadenkt zal hier ontkennend op anti Woorden. ƒ

Wel nationalisme k ïa Treischke, dat haat tegen den „vreemdeling" eisqht,

Niet liefde tot eigen land en volk, die het uiteengaan der menschheid in volkeren zeer zeker als een gevolg der zonde, die verdeelt, aanmerkt, doch ook tevens in de verscheidenheid der natiën een zegen Gods bemerkt, een plan Gods bespeurt, om den rijkdom Zijner gedachten tot heil der geheele menschheid tot zijn recht te laten komen.

Ik wantrouw een zekeren „algemeenen menschenmin." Die brengt mij onwillekeurig in de gedachte een rijmpje, dat ik eens ergens vond (ik weet heusch niet meer waar) : Grijp zegt": ik houd van iedereen. — Juist als een hond houdt van een been!

Ongetwijfeld}: ieder menschenkind moet voor u zijn van oneindige waarde als beelddrager Gods, zij het dan ook gevallen een ontrouwe beelddragèr, gelijk wij allen zijn. Maar dat gij aldus den mensch eert en liefhebt, zult gij toon en (of het zijn ijdele klanken) in uw naaste omgeving : in uw gezin, op uw werkplaats en ook.... in uw vaderland. Houdt liefde tot uw gezin haat jegens andere in ? Kan zij niet gepaard gaan met liefde tot anderer huis en haard, ja, is zij er niet de onmiskenbare voorwaarde toe ? Welnu, zoo ook is liefde tot uw land en volk de onmiskenbare voorwaarde tot uw algemeene menschenliefde, zal deze iets meer zijn dan een woord 'van allen zin ontbloot.

Neen, het is niet waar, dat een natie eenvoudig een „aardrijkskundige uitdrukking" zou zijn. Zij is een collectieve persoonlijkheid, een gemeenschappelijke ziel. „Een persoonlijk-

Sluiten