Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„Wat dunkt u van den Christus?" doet genoegzaam kennen, welke geest iemand bezielt. Hun hoofdverwijt tegen de Kerk is, dat haar Christus niet de echte zou zijn. Dien echten Christus willen zij keren, uit wien alle vreemde, Joodsche elementen zijn verwijderd.

Van drie zijden benaderen ze Hem. Vooreerst van de zijde van het verlichtend denken. Wel willen ze van het oude Rationalisme niets weten. Dat is „jüdische Afterreligion". Weg met rede en verstand, men moet terug tot het gevoelen van het kind. Maar dan zeggen ze toch weer: Wat tegen de rede is, is niet Goddelijk, wat Goddelijk is, is niet tegen de rede. Opperste wet is het zichzelf bepalende geweten, —■ inwendige waarachtigheid der autonome rede. Daarvoor moet ook de openbaring van Gods Woord buigen. De geschiedenis is zonder belang. Ook de vraag, of Jezus werkelijk heeft geleefd. Er is tegenzin tegen het dogma. Noch de vleeschwording des Woords bij Johannes, noch de dienstknechtgestalte van den menschenzoon bij de Synoptici, noch de zelf-ontlediging van den Godszoon bij Paulus kan hun behagen. „Kruis" is heldhaftige ondergang. De wonderen moeten terzijde als judaïseerende genezingen. Jezus is leeraar der Waarheid en verbreekt den noodlottigen waan der Joodsche religieverduistering van den toornigen, wraakzuchtigen en levensvijandigen rechter-God, waar Luther „helaas" ook nog in bevangen was. In plaats daarvan bracht Jezus de boodschap „vom lieben Gott", hetgeen in Duitsche ooren klinkt zooals in onze ooren „onze lieve Heer".

Ten tweede benaderen ze Hem van de zijde der mystiek. „Name ist Schall und Rauch". De Germaan weet: elk woord is hier teveel. De „Deutschkirche" verwerpt de kerkelijke Christologie wegens haar gebonden zijn aan het Woord. Met instemming haalt men Eckhart aan: „Men moet God niet zoeken behalve in zichzelf." God is in ons, of Hij bestaat niet. Verlosser is Jezus in dien zin, dat Hij ons helpt, het echt-menschelijke, natuurlijke, weer te doen geboren worden. „Verlost het Licht; dat heilige kindschap in u!" De leer, die Christus tot Middelaar in een Goddelijk Heilswerk maakt, wordt verdoemelijk geacht. Het Oude Testament moet weg uit de scholen. Christus kan niet anders dan Ariër zijn. Dat is „Postulat der ChristHch-praktischen Vernunft". Of die pantheïstische mystiek zoo heel ver van 't Pantheïsme van den Jood Spinoza afligt?

Ten derde benaderen ze Hem van den moralistischen kant. De ge-

Sluiten