Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te toch gemaakt worden door het hart. Hoe denkt gij over uw eigen leven ? hoe ziet ge Uzelf ?

Daarbij moet nu ook worden opgemerkt, dat het hart niet geheel onbevooroordeeld is. Indien wij immers zeggen, dat de mensch uit het dier stamt, en ter laatster instantie als een ontwikkeld dier beschouwd moet worden, dan hebben wij genoeg verontschuldiging voor het feit, dat wij nog zoo menigmaal dieren gelijken kunnen. Wat moet het ons dan verwonderen, dat de mensch in den oorlog als een dier dorstig is om bloed te vergieten, of wat zouden wij ons verbazen, dat hij soms als een dier zich laat voeren door zijn hartstochten ? Is het niet veel meer verwonderlijk, dat hij al zoover is op den weg der vermenschelijking ? Heeft hij zich al niet in oneindig veel opzichten nieuwe wegen gebaand ? Al zijn wij nog lang niet bij het eindpunt, en al ligt er nog een lange weg van 'ontwikkeling voor ons, er is geen reden om moedeloos te wezen. De schemering waarin wij leven is niet de avondschemering, maar de morgenschemering van een nieuwen dag.

Vooral Nietzsche is van de idealen, die in deze beschouwing liggen opgesloten, de welsprekende profeet geweest. De mensch, zoo zegt hij, is iets. dat nog overwonnen moet worden, ik wijs u den weg naar den koning-mensch. De mensch is de brug, de levende brug tusschen het dier en den koning-mensch, hij. is niet het eindpunt, maar een schakel op den langen weg. Zoo laten wij dan hoopvol en vertrouwende den weg der evolutie verder bewandelen.

Omgekeerd, wanneer men neigt tot de beschouwing, dat de mensch een Godszoon is, dat hij van

Sluiten