Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schaduw. Nakada toont dat een sterk architectonisch willen, ook bij onvolkomen technisch kunnen, geniaal kan triomfeeren. En deze triomf, die aanvankelijk geen of beperkte navolging heeft gevonden, zij het dat traditie of ongunstige binnenlandsche toestanden het oprichten van zoodanige representatieven bouw onmogelijk maakten, is de hooge vlucht naar den top der pyramiden. Vanaf Nakada was te voorzeggen dat Egypte, bij een komende streng gecentraliseerde staatsmacht, een grandiooze grafbouwkunst zou ontwikkelen.

De hooge vlucht naar den top der pyramiden: niet te voorzeggen was evenwel, dat, na de bewogen schaduwwerking van het monument te Nakada, de strakke pyramide verrijzen zou. Het representatieve kwam van Nakada, het streng monumentale van elders.

Het graftype van Nakada is, als gezegd, niet direct nagevolgd, maar komt toch in meerdere exemplaren in Egypte voor en wel te Saqqara 25 en Tarchan, waarbij naar aloude traditie ook enkele vertrekken ondergronds zijn aangelegd. Want de ondergrondsche grafbouw houdt den egyptischen bouwmeester immer gevangen, zelfs in de hemelzoekende pyramiden.

Met het graf te Nakada was een grootsche grafbouw ontstaan, in een vormgeving geheel tegengesteld aan de strak en vlak oprijzende pyramide der latere eeuwen. Dat deze vormgeving te Nakada op zich zelf staat, mag evenwel niet worden gezegd. De gedetaileerde vormgeving zien we verfijnd in het bouwcomplex om de trapmastaba van Zoser te Saqqara 26. Vooruitloopend moet hierop worden gewezen, om te doen uitkomen dat de egyptische bouwkunst van het Oude Rijk twee contrasteerende bouwstijlen heeft gekend, waarvan de eene zich richtte op verfijnde, de andere op sobere monumentale vormgeving27. De laatste zien we het meest oorspronkelijk in de z.g. mastaba van Zoser te Beit el Challaf: een groote bovengrondsche, ,,kube"achtigen bouw van ± 45 X 85 meter bij ± 10 meter hoogte, met gladde, eenigszins hellende buitenvlakken 28. In aanzien, door het ontbreken der krachtige schaduwwerking, niet onbelangrijk van het graf te Nakada verschillend, is deze bouw zonder Nakada evenwel ondenkbaar: de idee representatieve bouw is eraan ontleend. Toch liggen meerdere eeuwen tusschen beide monumenten. De techniek van het overwelven was intusschen zeer gevorderd, zooals blijkt uit de overwelving van een aantal gangen. Maar het hoofdmateriaal was hetzelfde als te Beit el Challaf, n.l. kleisteen

Sluiten