Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bonden geweest. De eigenlijke bestemming van den tempeltoren als onderbouw voor een hoog tronend heiligdom, bracht een trapaanleg, voor opgang omhoog, met zich. Bij de trapmastaba, een bekronend monument, ontbreekt deze geheel. Uit de idee godsgraf is voortgekomen de beplanting der torenterrassen met boomen en planten49. Wanneer hierbij in gedachte wordt gehouden, dat de verschillende étages eigen kleuren hebben gehad, dan kan men zich een opbouw voor den geest brengen, die met de trapmastaba slechts ver liggende overeenkomst heeft, n.l. het hoogoprijzen. Vraagt men nu of de oude Egyptenaren de idee van het hoog oprijzen aan de Babyloniërs moesten ontleenen, dan kan, met het oog op de bergketens langs het Nijldal, zeer beslist neen geantwoord worden. Omgekeerd staat wel vast dat de origine van de hoog oprijgende tempeltorens niet in Babylonië, een vlak land, liggen kan so. Zoo meent men danook dat de Soemeriërs uit een bergland naar Babylonië zijn gekomen 51.

De gebouwen binnen het temenos der trapmastaba van Zoser, zijn eerst in het laatste decennium bekend geworden52. Wat hier door de spade van Firth aan het licht is gebracht, heeft het beeld van de egyptische bouwkunst ten tijde der pyramidenbouwers, niet alleen verrijkt, ook gewijzigd. De verfijnde vormgeving van den stijl Zoser zou, waren deze monumenten buiten Egypte gevonden, nimmer als egyptisch herkend en erkend zijn geworden.

Terecht heeft men opgemerkt dat bij dit bewogen rythme der vormgeving de strakke mathematische pyramide niet past 53, Zoser daarom met gevoel voor architectonische eenheid, den getrapten vorm voor zijn oprijzenden grafbouw heeft gekozen, die door de gebroken lijn- en schaduwvorming harmonisch in het architectonisch geheel kon worden opgenomen. Of met volkomen succes, daarover is evenwel nog te spreken.

Stellig, het strakke, sobere, bouwlichaam der pyramide was met de gedetailleerde vormgeving der omliggende gebouwen, onvereenigbaar. Toch kan men niet zeggen, dat de architectuur van het complex een eenheid toont. De hooge architectonische worp der trapmastaba wordt verkleind door de gedetailleerde siervormen der omgeving. De roem van Imhotep kan hierdoor niet worden geschaad, want het ontwerpen der trapmastaba alleen, is reeds

Sluiten