Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

rekend. Reeds Belzoni had dit vermoed 93. Het materiaal wordt gevormd door een natuurlijke rots, misschien van den aanvang in zekere gelijkenis met het te houwen beeld: leeuwenlijf en koningshoofd 94. Toen Cheops den blik richtte op het bouwterrein zijner toekomstige pyramide, was deze beroemde figuur nog niet gebeiteld.

Het „terreinonderzoek" door Cheops gold niet den bouw der pyramide alleen, maar (dit is van beteekenis voor de vraag of de pyramide terstond zoo groot bedoeld is geweest) den aanleg van een kerkhof in gropten stijl: pyramide-complex in één plan met een groot aantal mastaba's voor de omgeving van den koning95. Deze mastaba's zijn niet alleen regelmatig om de pyramide gegroepeerd, met rechte, Oost-West en Noord-Zuid gerichte straten, zij zijn ook door stijl en inrichting aan de hoofdschepping ondergeschikt gemaakt. Zij mogen naar bouw en inrichting hier verder buiten beschouwing blijven, doch de architectonische werking van den totaalaanleg, moet worden geschouwd. Junker heeft gewezen op de krachtige horizontaalwerking van dit mastaba-veld, in contrast met de hoog oprijzende pyramide96. Uiterste soberheid in de vormgeving, geen andere werking dan van massa en richting, is hier nagestreefd. Een kerkhof voor de Eeuwigheid, ontdaan van alle vergankelijk worden. Een grandiooze schepping van Cheops, in stijl aanknoopend aan de strenge richting, die in het voorgaande reeds is kenbaar geworden.

Het inwendige van de groote pyramide is bekend genoeg. Niet evenwel, dat het eigenaardige systeem van gangen en kamers is ontstaan uit tweevoudige wijziging tijdens de uitvoering 97. Op te merken is dat deze wijziging geen aanduiding geeft over de oorspronkelijke afmetingen van den hoofdbouw. Men zal mogen aannemen (met het oog op het totaal-plan te Gize en de pyramide van Snefroe te Dachoer), dat de afmetingen der pyramide direct in het kolossale zijn geprojecteerd. Trouwens, deze afmetingen kunnen hier buiten beschouwing blijven, de wijziging betreft voor ons de plaatsing, juister verplaatsing, der grafkamer.

In het eerste ontwerp is de grafkamer, vermoedelijk onder invloed der eeuwenlange traditie, onderaards gehouwen. Nog voor de voltooiïng is zij verlaten en een nieuwe kamer in de kern van het metselwerk geprojecteerd. Dit is de kamer die geheel onjuist koninginnekamer wordt genoemd. De bouw der pyramide was toen tot die hoogte gevorderd. De horizontale gang mon-

Sluiten