Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

had werd gebracht naar de landen rond de Oostzee, van waar men met koren en hout terugkeerde. (Dénk aan het verhaal van de weduwe uit Stavoren !) Geen wonder dat de Oostzeehandel de „moedernegotie" genoemd werd. Met hun kleine vlugge schepen onderhielden de Hollanders tevens de kustvaart op Engelsche en Fransche havens. Dit alles stond tijdens den oorlog niet stil! Integendeel. Wel werd de handel op Spanje bemoeilijkt, gestaakt werd hij nooit.

2. De belemmeringen in Spanje en Portugal hebben er toe meegewerkt, dat we zelf naar Indië togen.

De zeeweg daarheen was door de Portugeezen ontdekt. Lissabon werd de stapelplaats der Indische specerijen. Toen Portugal in 1580 Spaansch werd, kón Philips ons ook daar sarren. De Nederlanders kenden de reis naar Indië wel. Verscheidenen hadden die op Portugeesche schepen meegemaakt. Jan Huyghen van Linschoten schreef er een boek over!

Alleen kwam de vraag op, hoe men gaan zou. Langs Afrika, of langs de Noord ? Dus langs Noorwegen en de IJszee. Men dacht op die manier verschillende voordeelen te bereiken. Vandaar de pogingen, die gedaan zijn, en waarvan de bekendste tocht de overwintering op NovaZembla ten gevolge had.

Vooral Amsterdam moedigde deze reizen aan. Daar was een predikant-aardrijkskundige, Ds Plancius, die kaarten teekende en met groot talent zijn plannen verdedigde.

3. Toen eenmaal de eerste reis langs de gewone route volbracht was, volgden er meer! Kleine maatschappijen werden opgericht, de „Compagnieën van verre" om den handel te financieren. Maar de onderlinge concurrentie maakte, dat niemand iets verdiende.

Vooral Oldenbarnevelt drong op samenwerking aan, en in 1602 werd opgericht de Vereenigde Oostindische Compagnie (V.O.C.). Ze kreeg het recht van alleenhandel voor alle streken tusschen Kaap de Goede Hoop en Straat Magelhaens.

Dit sluit de gebieden langs den Atlantischen Oceaan uit en bevat de streken bespoeld door Indische en Groote Oceaan. Opzoeken!

De Compagnie was een handelslichaam, ze werd ook bestuurslichaam. Niet om Indië te veroveren, maar om handel te drijven was ze opgericht.

Sluiten