Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

In het deel gewijd aan de Geometria Sciatherica bewijst hij hoe uit de verschillende lengte der schaduw van een rechtop staanden staaf gemeten op twee plaatsen van gelijke breedte in het noordelijk en zuidelijk halfrond in de twee tijdstippen waarop de zon haar korsten en langsten afstand tot de aarde bereikt, de uitmiddelpuntigheid derzonnebaan kan berekend worden; hij zegt ernstige pogingen te zullen aanwenden bij zijne ordebroeders in Canada en Chili, om deze waarneming zorgvuldig te verrichten. Werkelijk moet wiskundig genomen die schaduw bij gelijke hoogte der zon iets langer zijn wanneer de aarde dichter tot dit hemellichaam is genaderd ; practisch wel is waar zou deze methode geen uitkomst opleveren, onder anderen wegens den ontzaglijken afstand der zon welke veel grooter is dan men destijds bevroedde, maar zij geeft toch weer getuigenis van Kircher's vindingrijken geest.

Hetzelfde werk bevat nog eenige onderzoekingen die, ofschoon aan het eigenlijke ontwerp vreemd/toch op zich zelve beschouwd merkwaardig mogen heeten.

Wij weten niet of Darwin de werken van Kircher heeft gelezen, maar hij had stellig op bl. 109 van de Amsterdamsche uitgave der Ars magna het denkbeeld zijner Pangenesis kunnen vinden; de voorstelling is in den grond dezelfde met dit verschil dat Darwin alles noodzakelijk beschouwd als het werk van het blinde toeval, Kircher echter als een gevolg der verordening van den Almachtige. Hierdoor verliest de hypothese hare inwendige ongerijmdheid, ofschoon zij onaannemelijk blijft als in strijd met de gegevens der ervaring. Wij hebben dit punt slechts even aangeroerd om een nieuw staaltje te geven der oude waarheid dat er niet zoo veel nieuws is onder de zon als velen meenen.

Meer waarde ook meer practisch nut moet men toekennen aan Kircher's bestrijding der destijds zoo algemeen verspreide dwaling over de zoogenaamde monstra, eene dwaling die men nog in de vorige eeuw bij overigens gezag hebbende schrijvers

Sluiten