Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en in een glas gehangen de uure van den dach met haar kloppen soude aanwijsen; want sulks geschiedt alleenlijk door het kloppen der slagaders in de einden der vingers; gelijk daar uit blijkt, als de draad stijf met de vingers geknepen werd, so beweegt sig de ring; maar staat stil als'e sacht werd vastgehouden."

Grootere verdiensten nog verwierf zich Kircher door zijne gelukkige bestrijding der bedriegelijke goudmakerij , of zoogenaamde alchimie, waaraan hij niet minder dan zestig folio-bladzijden wijdde. Deze uitvoerige verhandeling had echter hare rede van bestaan; de vervloekte steen, gelijk Kircher te recht zegt, maakte nog altijd talrijke slachtoffers onder alle rangen en standen, van de laagste tot de hoogste: „sommige Vorsten door de Gondsucht aangeset, hebben haar so laten vervoeren, dat se de bestiering des gemeene bests verwarelosende haar selfs in de Werkhuisen , even ofse opgesloten waren , met die bedriegers hebben onthouden, op hope datse tot haar wensch mochten geraken. Doch na dat de Geld-kas, tot groot ongenoegen der gemeente, was geledigt, so hebbense niet als rook en wind gevangen."

Reeds zijne geschiedkundige onderzoekingen over den oorsprong dezer valsche kunst zijn zeer merkwaardig; hij bewijst dat ze volstrekt 200 oud niet is als de goudzoekers zelve beweren, dat geen schrijver vóór Christus geboorte er van gewaagt en de Arabieren er het eerst mede voor den dag kwamen. Hij durft niet met zekerheid verklaren dat eenige andere stof onmogelijk in goud kan veranderd worden, en inderdaad, tenzij men in strijd met het destijds algemeene gevoelen het goud als een eigenlijke grondstof beschouwe, is die onmogelijkheid niet a priori te bewijzen ; doch hij toont dat die omzetting niet alleen tot dusver nimmer werd verkregen, maar dat er ook na zoovele mislukte pogingen in het vervolg geen gunstigen uitslag is te hopen. Stuk voor stuk weerlegt hij al de valsche betoogen der goudzoekers , en verdrijft hen uit al hunne geheime schuilhoeken; een voor een verklaart hij de tallooze goocheltoeren, waar-

Sluiten