Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

sarum regionum infestans, dirorum malorum causa et origo, lethalis et maxime contagiosus." Wat hij leert van de oorzaak der pest in het algemeen is dus ook op al deze ziekten toepasselijk.

Onredelijk ware het van een enkelen geleerde der zeventiende eeuw een zoo volledige goed bewezene theorie over de ziekte-microhen te verwachten, als onze tegenwoordige natuurkundigen met al de hulpmiddelen der hedendaagsche wetenschap toegerust met vereende krachten hebben gegrondvest. Wijl Kircher deelde in de algemeene dwaling van zijn tijd dat levende wezens op andere wijze kunnen ontstaan dan door afstamming uit gelijksoortige ouderlijke organismen kon zijne leer niet geheel zuiver zijn; wel verwierp hij het gevoelen dat het leven uit louter inorganische elementen zijn oorsprong kan nemen, maar hij meende dat zoowel de levende als de reeds doode weefsels van dieren en planten in bepaalde omstandigheden allerlei lagere ook ongelijksoortige levensvormen kunnen voortbrengen, een stelsel dat nog veel (later door Buffon is verdedigd, waarbij nogthans valt aan te merken dat volgens Kircher de planten niet uit eigen kracht maar alleen door den voorafgaanden invloed van dierlijke stoffen dieren konden verwekken. Ook kon hij bij gebrek aan de noodige hulpmiddelen wat zijn gevoelen waars bevatte niet streng genomen bewijzen; maar toch het hoofdpunt, het ontstaan der infectueuse ziekten uit microscopische levende wezens, heeft hij duidelijk geleerd en verheven tot den rang eener hypothese, die ware zij later niet te veel uit het oog verloren, tot richtsnoer had kunnen dienen om spoediger tot afdoende uitkomsten te geraken.

Wijl de kern zijner leer in het achtste hoofdstuk van boven vermeld werk is bevat, zullen wij dit hier letterlijk mede deelen.

De verrotting der lijken der pestzieken is de oorzaak der besmetting door middel der uitvloeiing zoowel van levende als van levenlooze lichaampjes.

Sluiten