Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den heer Gerhard, zoo breed uitgemeten

Bestaat er niet eene veelvoudige verscheidenheid in hetgeen voor zedelijk wordt gehouden? Heet niet in het Westen onzedelijk, hetgeen in 't Oosten zedelijk heet ? De polygamie b.v. vindt bij ons geene genade, en was zij bij de aartsvaders, de koningen van Israël en is zij bij Mohammedanen en Mormonen niet zeer gewoon ? Wij vinden polyandrie afschuwelijk, en wordt zij bij stammen in de Himalaja, in Tibet en aan de Noordelijke IJszee niet gehandhaafd? Is het niet waar, dat een vergelijkende studie over hetgeen in den loop der eeuwen bij de verschillende volken als goed of kwaad beschouwd werd,

') a. w. blz. 407. v. v. Zie Paulsen, System der Ethik, I, S. 19. És kann eigentlich keine allgeraein-gültige Moral in concrete geben, die verschiedenen Auspragungen des allgemeinen Typus des Menschen erfordern jede ihre besondere Moral. Wie ein Englander ein anderer ist, als ein Chinese oder Neger, und auch ein anderer sein will und soll, so gilt für jeden unter ihnen auch eine andere Moral

Gerade den Satzen der Moral, so wird gesagt, ist Allgemeingültigkeit für alle Menschen, oder, mit Kant, für alle Vernünftigen Wesen, durchaus wesentlich. Laszt man eine verschiedene Moral für Englander und Neger zu, dann gibt es wohl auch eine verschiedene Moral für Marmer und Prauen, für Künstlerund Kaufleute, ja schlieszlich also eine besondere für jeden einzelnen Menschen ? In der That, die Eolgerung wird gelten. Aber ich sehe nicht wie sie vermieden werden kann u. s. w. Voor moraal is er dus eigenlijk in 't geheel geen plaats. De differentiatie gaat hier door tot de oplossing. De fout is deze, dat er tusschen het gebod en de toepassing des gebods geen onderscheid gemaakt wordt. „Verschiedenheit" van „Lebensinhalt" kan op het gebod niet, op zijn toepassing wel van invloed zijn.

Sluiten