Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schap van zijne moeder en zuster, de werkzame stilte eener gevestigde positie; hier lachte de lieflijkheid van de Neckar-boorden hem toe; hier had hij voor zijn gedachte-leven eene sympathische omgeving in amptgenoten als Schwarz, Daub, Creuzer; hier ondervond hy tevens eene niet geringe teleurstelling. Zijne voorlezingen werden door slechts zeer weinig studenten gevolgd. De meesten drongen niet door den weinig behagelijken vorm zijner voordrachten tot de belangrijke kern er van door. Maar vóór dit kwaad, om zoo te zeggen, chroniesch werd verliet Neander Heidelberg, om in 1813 een professuur te Berlijn te aanvaarden.

Hier staan we bij een mijlpaal op Neanders levensweg. Het tijdvak zijner vorming is afgesloten en gaat langzaam over in dat zijner rijpheid. Van machtige krises, zooals wij in het leven van een Paulus, een Luther zien, is bij Neander geen spoor. Hij doet ons veeleer aan een Johannes, een Origenes, een Melanchthon denken. Geen machtige revolutiën treffen ons, maar stille evolutiën boeien ons. Uit het Jodendom was Neander, onder ■nfirloed van het Platonisme tot het Christendom gekomen, tot een christendom met allerlei vreemde, romantieke bestanddeelen vermengd — en van daar steeds nader tot het Christendom der Schriften. Inwendig was deze ontwikkeling harmoniesch en rijk; uitwendig nauwlijks merkbaar. Zóó zijn er levens waarvan het chronologiesch schema weinig aanteekent, waarin de zielkundige overdenking alles vindt. De jongeling werd man naar den geest,

Sluiten