Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eene roeping naar elders tot hem. Hij bleef te Berlijn, onvermoeid en stil zijne leerlingen vormend. Uitwendige gebeurtenissen zijn er in dit stil-leven van den duitschen hoogleeraar schier niet te vermelden, 't Was steeds, steeds, een rustig voorwaarts , in dezelfde richting voorwaarts, totdat de Heer van leven en dood wenkte, de loop volbracht was, en 't nri werd: „Hemelwaart".

II

Na dit woord over Neanders rustig leven, spreken wij van zijne rustelooze werkzaamheid. Eerst beschouwen we hem als schrijver. Neander was een vruchtbaar auteur. Wat meer zegt: hij was een schrijver van buitengewonen aanleg. Wie zijne werken op historiesch gebied met de besten zijner voorgangers vergelijkt is aanstonds van zijne meerderheid overtuigd. Er klopt een hart in die werken: Neander heeft er zijne ziel ingelegd. Zijne geschiedtafereelen zijn niet aangevulde, uitgebreidde, opgekleede chronieken, wier schamele armoede door de aangebrachte vercieringen heengluurt, maar zij zijn, uit de werkelijkheid gegrepen, na diepe studie, met de geestdrift der liefde geteekend. Neander staat niet als een koud criticus tegenover zijn voorwerp, maar geeft er zich zelf aan over, om het, na inleving, van leven ritselend ons te bieden. Toch oefent hij kritiek: de ware, de kritiek der liefde, die slechts één doel heeft: het object te zien zooals het werkelijk in zijn grond-charakter en in zijne fijnste eigenaartigheden is. U zelf te vergeten om uw voorwerp te zien en daarna liefdevol uit te drukken wat gij be-

Sluiten