is toegevoegd aan uw favorieten.

Christendom en cultuur

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den mensch. Het wil niets, dat niet door en voor den mensch zij. Het weet, dat de mensch zich zeiven helpen moet, eu niemand noch in noch boven de wereld hem helpt zoo hij het verzuimt. Kom nu te voorschijn. Bestrijd onze eindige wetenschap met uwe theologie, onze maatschappij met de kerk, onze nederige aanwending van middelen met uw wondergeloof, onze voorzorgsmaatregelen met uwe voorzienigheid, ons staatsrecht met uw droit divin, onze critiek met uwe traditie, onze staathuishoudkunde met uwe blinde filanthropie en vrijwillige armoede, onze geschiedkundige methode met uw supranaturalisme" !) — dan nemen wij den handschoen op, doch niet om de cultuur als zoodanig te bestrijden in naam van een Christendom, dat slechts een caricatuur is, maar om in naam van het universeele Christendom ook de cultuur op te eischen voor Hem, die zijne schepping tot een kosmos, d. i. een kunstwerk, heeft bestemd en toebereidt.

Wij gingen van Florence uit. Laat ons ten slotte daarheen terugkeeren. De tegenstelling tusschen Christendom en cultuur was daar in de 15e eeuw zéér scherp. De twee brandstapels, die wij zagen rooken, bewijzen het. Bij elk van beide stond een man, die in den eersten de producten ook van zijne kunst liet verteren, en die op den tweeden zijn meester en vriend moest zien sterven. Deze man was Fra BARTOLOMMEö, monnik en schilder tegelijk. Eerst heeft zijne kunst de renaissance gediend en wereldsche, zelfs zedelooze voorstellingen op het doek gebracht. Savonarola's woord brengt hem tot bekeering. Hij wordt Christen, maar hij blijft kunstenaar. Een hooger ideaal dan dat de renaissance kende, gaat hem bezielen, dat van eene heilige schoonheid. Bij hem is de cultuur door het Christendom niet vernietigd; zij is er door gewijd. In eene der zalen van de Galleria antica e moderna hangt een Christus met de doornenkroon, van zijne hand. In den linkerbenedenhoek heeft de schilder de woorden gepenseeld : ora pro pictore (d. i. bid voor den schilder). Ligt in deze enkele woorden met hunne verbinding van kunst en gebed, van cultuur en Christendom, niet de oplossing van onze levensvraag?

') A. Pierson, t. a. p. blz. 312.