Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is ook waar, dat deze, grootendeels als gevangenen behandeld en opgesloten werden en weggekwijnd zijn onder de strenge discipline, die op allen evenzeer drukte, terwijl tot het vrije bedrijf van den landbouw hun geen toegang werd gegeven. — Maar, de ongelukkige uitslag van zulke kolossale oudernemingen is niet te verwonderen. De zaak der Emigratie vordert het meest naauwletteud toezigt op de individuen. De zorgen, welke over zoo groot een getal moeten gaan, laten geen behoorlijken toegang voor een naauwkeurig letten op de bijzondere personen. Noch bij die bandelooze Portugezen, noch bij het groot aantal gedeporteerden was er op die individuen het oog geslagen. De eersten kwamen om in hunne onreinheid en roekeloosheid. Bij die gedeporteerden, deed. bij een deel de strenge militaire discipline, alle moed te loor gaan die bij hen als gebannenen reeds zoo gering was. Zulke Emigratien missen bij het zoo noodige toezien op de bijzondere personen ook het spoedige hulp verleenen tot de verpleging van iederen Emigrant. Door den grooten omvang der algemeene zorgen, komt het individu niet tot zijn regt. — Ook mengt zich bij die veelheid ligt een minder geschikt en bedervend element in. — Bovendien is hier een groot bezwaar in, dat, op eens, met de grootste inspanning en de grootste kosten, voor zoo veler voeding en onderkomen, ruimte moet worden verschaft. Onachtzaamheid en gebrek daarin sleept, juist in den eersten tijd, velen ten grave. Zelfs naar onze Oost mag het wel in bedenking gegeven worden, of niet vele kleinere nederzettingen meer zouden aan te raden zijn, dan die groote opeenhoopingen van volk, die door den grooten omvang zoo groote bezwaren met zich brengen. — Het mislukken dier grootsche ondernemingen, waarom dan ook, — dat wegsterven van honderden en duizenden, vervult met schrik tegen elke nieuwe onderneming en zet die voor jaren achteruit. Spreek daar vrij van deze en gene omstandigheid, die dien uitslag veroorzaakte, stapel die verontschuldigingen opeen voor het vroegere, bereken en leg voor oogen den onmisbaren beteren uitslag van een nieuw project, altijd staat daar de onverbiddelijke statistiek op post en geeft hare getallen op: „zoo veel honderde Emigranten zijn begonnen, en zoo weinige tientallen zijn er overgebleven" en

Sluiten