is toegevoegd aan uw favorieten.

Het christen-socialisme

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

langen arbeidsduur, ontoereikende werkplaatsen hebben en daardoor schade lijden wat hunne geestelijke en zedelijke ontwikkeling betreft". Het is vooral wijlen de hofprediker Adolf StöCKER geweest, die zich aan hare verbreiding heeft gewijd. Op 3 Januari 1878 heeft hij de christelijk-sociale arbeiderspartij gesticht. In hare Statuten werd onder meer verklaard, dat zij „de tegenwoordige sociaal-democratie als onpractisch, onchristelijk en onvaderlandslievend verwerpt" en tot doel heeft ,,de klove tusschen arm en rijk te verkleinen en een grootere oeconomische zekerheid tot stand te brengen". Verder worden enkele wenschen ten opzichte van vakbeweging, leerlingwezen, arbeidswetgeving, belastingstelsel uitgesproken en wordt een beroep gedaan op de geestelijkheid, waarvan een „liefdevolle en dajdenrijke deelname in alle strevingen die zoowel op een verhooging van het stoffelijk en geestelijk welzijn als op de zedelijk-godsdienstige ontwikkeling van het geheele volk gericht zijn" en op de bezittende klassen, van welke een „bereidwillig tegemoetkomen aan de rechtvaardige eischen der niet-bezitters" verwacht wordt.

De partij was dus een arbeiderspartij. Dat is ze niet gebleven. Na een korten bloei kwam al spoedig, mee door de werking van de Socialistenwet, waardoor een groote moedeloosheid alle deelen der arbeidersklasse in Duitschland een tijdlang aangreep, een inzinking. Vele arbeiders verlieten de partij, waarvan ze een verbetering in hun lot gehoopt hadden. Hun plaats werd ingenomen door menschen uit andere kringen, door kleine kooplieden en kleine beambten. Zoo werd het een partij van kleine burgers. Met de verandering van leden voltrok zich ook langzamerhand een verandering in haar wezen en ging zij andere doeleinden nastreven. Niet de bevrijding der arbeidende klasse uit den nood, maar de opheffing van den druk van het groot-kapitaal, waaronder de kleine burgerij zuchtte, werd begeerd. Wat ziet de kleine koopman in een