is toegevoegd aan uw favorieten.

Hedendaagsche moraal

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wat niet tot den kring van het zedelijk-goede behoort. De uitvindingen en ontdekkingen van den nieuweren tijd hebben der raenschheid groote voordeelen aangebracht, maar zij behooren daarom alleen nog niet tot de goede werken, die aan de zedewet beantwoorden. Omgekeerd is er veel, dat voor de maatschappij van geen belang is en toch zedelijk hoog aangeschreven moet worden. Het stille lijden van een kranke in de binnenkamer is, uit het oogpunt van het maatschappelijk belang beschouwd, menigmaal onnut en schadelijk, maar het is desniettemin een betoon van groote zedelijke kracht. Maatschappelijk belang, welzijn der menschheid, het grootste geluk van het grootste aantal menschen, in één woord cultuur kan daarom de maatstaf van het goede niet zijn. Cultuur is dikwerf gevolg, maar nooit grond der moraal. Beide kruisen elkaar wel, maar zij dekken elkander niet. Perioden van hooge cultuur vallen soms samen met tijden van diep zedelijk verval.

Wie daarom aan gevolg en vrucht eener handeling den maatstaf van het goede wilde ontleenen, zou ieder oogenblik zich in ongelegenheid bevinden. De vaststelling van wat goed en kwaad is zou op dit standpunt alleen nog kunnen geschieden, hetzij democratisch door de stemmen van de helft plus één, hetzij aristocratisch door wat Clavel noemt la loi scientifique, dat is door de resultaten van het wetenschappelijk onderzoek. In het eerste geval zou de massa de hoogste wetgever zijn op zedelijk gebied. In het tweede wierden de menschen op genade en ongenade overgegeven aan een wetenschappelijk clericalisme, dat in onverdraagzaamheid en onverdragelijkheid voor geen kerkelijke hierarchie zou onderdoen. Werkelijk gaan er in den laatsten tijd dan ook reeds stemmen op, om te bepleiten, dat de staat den mensch tot het volgen der