Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Van deze samenwerking, gelijk ze na '81 onder vele wederwaardigheden tot stand kwam, is eene groote bekoring uitgegaan ; en te grooter, naarmate ze tot schitterender uitkomsten leidde. En inderdaad zijn er op politiek, evenals op ander terrein voordeelen aan verbonden, die niet gering zijn te schatten.

Ten eerste legt zij voor ieder, die weet wat ze is en wezen moet, van beginselvastheid een onwraakbaar getuigenis af. Want ofschoon vroeger uitgesproken, werd ze eerst na '81 voor toepassing vatbaar geacht, Het samengaan der Antirevolutionairen met Conservatieven en Roomschen in de voorafgaande periode, geschiedde zonder afspraak en overleg, geheel ter goeder trouw, zonder dat men zich over en weer van de beginselen rekenschap gaf. Het was geen welbewust samenwerken, maar een onbewust samengaan, een gedachteloos zich laten meevoeren op den stroom, een onnadenkend zich ondereen vermengen, dat op schade en schande uitloopen moest,

Maar de toestand was in de jaren '71—'81 een gansclï andere geworden. I)e Antirevolutionaire partij had"zich eene zelfstandige plaats veroverd onder de staatkundige groepen in ons vaderland. Ieder wist, kon althans weten, wat hij aan haar had. Haar beginsel en streven was duidelijk ge'formuleerd. Wie zich met haar verbond, kon niet voorwenden door onkunde misleid te zijn. Het strenge isolement, waartoe de Antirevolutionaire partij was opgevoed, bood thans juist de gelegenheid tot samenwerking aan, wijl het fusie, althans voor den eersten tijd, onmogelijk had gemaakt.

Daarbij getuigt samenwerking van een gezonden, nuchteren, practischen zin. Want of men er mede ingenomen is of niet, de macht rust thans bijna op ieder gebied bij de meerderheid. Pers, stembus, vereenigingsleven zijn de beweegkrachten dezer eeuw. Wij kunnen ons daartegen verzetten en weigeren er gebruik van te maken; maar wij doemen ons dan tot onvruchtbaarheid, stellen ons buiten den stroom van het nationale leven, en geven de hope op kerstening van het volk prijs. Natuurlijk, als pers en stembus op zichzelf ongeoorloofde middelen zijn, dan mogen zij door ons niet in gebruik genomen worden ; want het doel heiligt de middelen niet, Maar wie durft zoo iets beweren ? En

Sluiten