Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Nachfolger instand setzen, mit heiier Haut daran vorbeizukommen" (S. XIII)? Dat is toch eene caricatuur van het historisch onderzoek der laatste halve eeuw. Geschiedvorschers van de vorige generatie als Ranke, Von Sybel, Droysen gingen aan de hand der genetische methode na, hoe elk historisch verschijnsel zich in den samenhang der gebeurtenissen ontwikkeld heeft. Dit is niet iets bijzonders van Kautsky; dit is veeleer de gewone opvatting van allen, die op dit gebied recht van medespreken bezitten en de genoemde historici zijn er beter getrouw aan gebleven dan hun bediller Kautsky. Zijn geestverwant Franz Mehring schreef eens : „Wo die materialistische Geschichtsauffassung als Schablone gemissbraucht wird, führt sie zu ahnlichen Verkehrtheiten, wie jede Schablone der Geschichtsbetrachtung" 1). Wij zullen thans zien, hoe dikwijls Kautsky ook weer bij zijne verklaring van het Nieuwe Testament in deze fout vervallen is.

Hij beschouwt een wereldgodsdienst niet als het werk van een enkelen „Uebermensch", maar als een product van de samenleving. Al hebben de bronnen voor het oudste Christendom weinig of geen geschiedkundige waarde, toch zijn zij van niet genoeg te schatten beteekenis voor de kennis van de maatschappelijke verhoudingen, waaronder zij zijn ontstaan. Deze geven zij getrouw weder. Dichterlijke scheppingen zijn in dit opzicht vaak belangrijker dan de betrouwbaarste historische werken. Immers, deze laatste vermelden slechts het persoonlijke, treffende, ongewone, dat, historisch gesproken, den minst duurzamen invloed heeft. Dichterlijke verhalen gunnen ons echter een kijkje in het alledaagsche leven en werken der menschen, dat ononderbroken en voortdurend invloed oefent op de maatschappij. De historicus maakt van dat alledaagsche geene melding, omdat het hem algemeen bekend en vanzelfsprekend voorkomt. Zoo komt het, dat wij bijv. in de l) Die Lessing-Legende, Stuttg. 1893, S. 499.

52

Sluiten