Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat hij de theorieën der „Aufklarung" onvoorwaardelijk aanvaardt; integendeel, hij zal haar manco aanwijzen. Ook Kant's zedeleer, een idealisme, dat volgens Kautsky een achteruitgang beteekent, geeft geen bevredigend antwoord met hare verwijzing naar het transcendente: de ware oplossing geeft eerst het Historisch Materialisme! De „Aufklarung" was ook een „Philosophie des Kampfes", eene wijsbegeerte, die den strijd tegen priesters en tyrannen, den strijd om nieuwe idealen weerspiegelt : „De ware deugd bestaat echter in de zorg voor het gemeenschappelijk welzijn, zij kan slechts daar gedijen, waar de mensch met het gemeenschappelijk welzijn ook zijn eigen welzijn bevordert, waar hij het gemeenschappelijk welzijn niet kan schaden zonder zichzelven te schaden. Het is de onwetendheid aangaande 's menschen eigene duurzame hoogere belangen, de onwetendheid ten aanzien van den besten staats-, maatschappij- en opvoedings-vorm, die toestanden mogelijk maakt, welke noodwendig t gemeenschappelijk welzijn en het eigenbelang met elkander in conflict brengen. Het is zaak, aan deze onwetendheid een einde te maken, den meest redelijken staats-, maatschappij- en opvoedingsvorm uit te vinden, om geluk en deugd voor altijd te grondvesten. Hier zien wij de revolutionaire kern van het Fransche Materialisme, dat den bestaanden staat als aanstichter van de slechtheid, d. w. z. van de tegenstelling tusschen algemeen belang en eigenbelang, aanklaagt !). Maar waar komt het zedelijk ideaal vandaan in eene maatschappij, die zóó slecht is, dat zij geen zedelijkheid en deugd laat opkomen ? Zedelijkheid en deugd worden immers volgens de Fransche Materialisten door de inrichting van den Staat en door de opvoeding bepaald. Hoe kan nu de hoogere zedelijkheid er zijn vóór de hoogere maatschappij er is? Op deze vraag geeft de „Aufklarung geen bevredigend antwoord. Van eene hervorming van staat en

!) t. a. p„ blz. 15.

174

Sluiten