Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

stelling blijkt onhoudbaar. De Babylonische invloeden, die in Israël voor en tijdens de Ballingschap sporen hebben nagelaten zijn juist afkomstig uit het Babylonische volksgeloof. Bedenkelijk was de uitwerking op het volk van den sterrendienst onder Achaz en van de vereering der Hemelkoningin onder Manasse. Zoowel in dezen als in lateren tijd maken de door Israël overgenomen Babylonische motieven den indruk van onbeduidend en zonder religieuze waarde te zijn ').

Om aan zijne voorstelling klem bij te zetten, haalt Kautsky ook het Perzische monotheïsme er bij, dat door het Perzische volk aan de hooger ontwikkelde „Grosstadt Babel ontleend zou zijn. Maar volgens Tiele is de Zarathustnsche hervorming eene nationale beweging geweest en z. i. is het nog aan niemand gelukt overtuigend aan te toonen, dat Semietische denkbeelden een belangrijk aandeel aan haar ontstaan hebben gehad 3). Deze redeneering van Kautsky is dubbel bevreemdend, omdat hij hiermede zijn eigen theorie een démenti geeft. Israël's hoogste godsdienstige ontwikkeling vindt volgens hem plaats in een tijd van nationaal en oekonomisch verval en wel door invloed eener geestelijk hoogstaande vreemde cultuur! Elders, als hij den invloed van Oostersche godsdiensten op het Romeinsche geestesleven bespreekt, legt hij er juist den nadruk op, dat beide den neerslag vormen van soortgelijke productieverhoudingen! Dat is hier niet het geval en toch, ondanks het verschil van oekonomische structuur, krijgt het nieuwe geloof blijvend vat op het Joodsche volk! Zoo een theoloog van burgerlijken huize dit verkondigd had, hoe zou Kautsky hem er van langs hebben gegeven!

Het vreemdst is, dat, als men Kautsky's ontwikkeling

) Fr. Giesebrecht, Die Grundzüge der israelitischen Religionsgeschichte, 2te Aufl., Lpz. 1908, S. 89 f.

5) Tiele, Geschiedenis van den Godsdienst in de Oudheid, II, Amst. 1895, blz. 115 v.

215

Sluiten