Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

breede kringen uitoefent, is vaak veel grooter, dan die van 't min of meer wikkende, vaak droge wetenschappelijke resultaat. Ook komt ztflk een opvoedkunde vaak op uit de practijk, en wijst wegen, die velen kunnen volgen en tot nuttige resultaten voeren.

Maar met dat al, deze paedagogiek is geen wetenschap. En wie paedagogiek als wetenschap wil, zal al dergelijke opvoedkundige stelsels en gegevens als waardevol materiaal kunnen gebruiken, maar hij zal anders moeten te werk gaan, n.1. langs den weg van het systematisch onderzoek.

Zoo is er dus tweeërlei paedagogiek: paedagogiek als meening en paedagogiek als wetenschap. Intusschen bedenke men, dat iedere wetenschap met meening begint en van meening doortrokken blijft. Men mag de kloof niet willekeurig verwijden. Maar eisch voor de wetenschap blijft het zoeken naar de juiste methode.

We kunnen hier niet bespreken de vraag in hoeverre we elkaar in de wetenschap kunnen vinden en 't met elkaar eens worden, 't Is er verre vandaan, dat er alleen over meeningen strijd zou bestaan, en dat 't geen zich wetenschap noemt voor ieder overtuigend is. De vraag aangaande de beginselen speelt hier een groote rol. Maar deze is niet met enkele woorden uit te maken. Het feit, dat men bij verschillend uitgangspunt toch vaak driekwart der resultaten van zijn tegenstander overneemt, kan hier wel toé nadenken stemmen.

Een andere kwestie evenwel is, of de paedagogiek in den tweeden zin, als wetenschap, wel bestaan kan.

Is de paedagogiek een wetenschap?

Dr. Bavinck neemt als vanzelfsprekend aan van wel. Alleen als ze overgaat tot regelen van practische toepassing, wordt ze een kunst, zegt hij, en bedoölt daarmee een leiddraad voor de kunst der opvoeding. Want ook practische voorschriften worden nooit zelf de kunst, waarvoor ze dienen.

De vraag wordt ook wel ontkennend beantwoord. Als men alleen wetenschap wil noemen 't geen voor ieder overtuigende en in maat en getal uit te drukken resultaten geeft, is de paedagogiek geen wetenschap. Maar wanneer men dit

Sluiten