is toegevoegd aan uw favorieten.

Hoofdlijnen der paedagogiek van Dr. Herman Bavinck, met critische beschouwing

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Zoo is de wereld voor den mensc'h niet alleen reactie-mi'ieu, maar ook geschouwde wereld. En dit schouwen is niet alleen beperkt tot wat met de zintuigen wordt waargenomen. Reeds een kind heeft spoedig kijk op de stemmingen en gemoedstoestanden van de personen, die hem omgeven. Daarna komt eenerzijds waarneming en phantasie, anderszijds de mededeeling van anderen die wereld verrijken. Ze wordt in den loop van ons leven steeds grooter, en omvat niet alleen de zichtbare dingen maar mettertijd ook de wereld van begrippen en ideeën, van wetten en normen, van geestelijke dingen en Godsopenbaring, van schoonheid en kunst. Volgens zielkundige wetten voortschrijdend en door normen beheerscht, bouvvt zich in deze subjectieve vormingen de objectieve wereld als geschouwde wereld op, en dat in groote verscheidenheid. Deze wereld is voor den een veel ruimer dan voor den ander; veel beter geordend, naarmate zijn inzicht grooter is; meer het beeld van een chaos of van een kosmos vertoonend; in één woord, heeft alle schakeeringen, die ons het rijke menschenleven doet kennen. Op allerlei wijze wordt de wereld der zinnen, maar ook die van het ware, schoone, goede en Goddelijke geschouwd.

Het is niet noodig hier in 't bizonder de functies na te gaan van zintuigelijke waarneming, herinnering, fantasie, denken, die tot den bouw dezer wereld bijdragen. Maar 't is er verre vandaan, dat hier alleen de zoogenaamde verstandelijke functies werkzaam zijn. Behalve nog den rijken aanwas, dien de geschouwde wereld ontvangt juist door den strijd om haar beheersching, ook afgezien hiervan is er in dezen opbouw een activiteit van schouwlust, afwisselingsbehoefte, eenheidsdrang, afkeer van disharmonie en tegenspraak enz. Nooit is er een passief opnemen. En steeds heeft deze opbouw ook een gevoelswaarde: de verruiming van den blik, het contact met zaken en personen, de aesthetische indruk hebben alle werking op 't gevoel en geven de activiteit bepaalde richting. Zooals reeds Aristoteles opmerkte: alle menschen hebben van nature begeerte tot weten.

En niet alleen dit schouwen opzichzelf geeft voldoening, ook de reflexie op het eigen ik als schouwende, hetzij meer dankbaar hetzij meer met zelfvoldoening, als degene, die deze stof